باشند به حس چنگال از زمين بركنند و در توبره مىاندازند ، و صدف به موضعى كه متولد شود از جاى خود حركت نكند ، چه او را حركت ارادى و حس اختيارى نبود و در ميان آب همه چيز زرد سبزفام نمايد ، و چون توبره پر شود و امكان قبض و بسط نفس زدن و دخول و خروج هوا نماند ريسمان بجنباند تا رفيقان ريسمان او از آب بركشند و غواص مثل حباب بر سر آب آيد و خود را در كشتى افكند و نفسى چند برآرد و كسى باشد كه دو سه ساعت در زير آب بماند و از عدم انقباض و انبساط او را مضرتى نرسد ، و ميان غواصان در سرعت و بطوء و مكث و درنگ زمان غوص مفاخرت و مباهات باشد و جوكيان و براهمه محافظت نفس و اقتراف دم و انقباض و انبساط ازينجا كسب كردهاند و در مغاصات كيش و بحرين و قطيف نهنگ وال كمتر باشد ، و اگر به اتفاق ظاهر شود غواص او را زود بيند و سلسله بجنباند تا رفيقان او را زود بر بالا كشند ، چه نهنگ و هرچه در آب بيند حجم او بزرگتر نمايد و علتش آن است كه هر جرم كه ماوراى جسم لطيف باشد در برابر حس بصر هرآينه حجم آن بزرگتر نمايد .
5 - خاندان مؤلّف
مؤلّف اين كتاب از خانوادهاى است كه در صنعت كاشىسازى مهارت و استادى داشتهاند و آثار دست و ذوق آنها به صورت محراب در ابنيهء دينى و مساجد ، كاشىهاى ستارهاى و صليبى ، ظروف مختلف آرايش دهندهء موزهها و مجموعههاى عتيقهداران است و از حيث زيبائى نقش و ثبات رنگ و ابتكار هنرى از نمونههاى برجستهء هنر كاشىپزى اسلامى به شمار مىآيد .
مشروحترين تحقيق دربارهء افراد اين خاندان و كاشيهاى ساخت آنان در كتاب « طرح هنر ايران »
( A Survey of Persian Art )
( جلد چهارم چاپ جديد صفحات 1566 تا 1622 ) بقلم آرثر اپهام پوپ مندرج است و ضميمهاى هم در خصوص شجرهء نسب چهار خانوادهء معروف كاشان كه در صنعت كاشىپزى شهرت داشتهاند مأخوذ از رقمهاى نقش شده بر كاشيها و مآخذ ديگر بدان منضمّ گرديده است . در دنبال آن ريچارد اتينگها وزن جدّولى از 202 كاشى تاريخدار به ترتيب سنواتى تدوين كرده است كه مشخصات آثار باقى مانده از خانوادهء مؤلّف اين كتاب هم در ميان آنها ديده مىشود .