باب هفتم در معرفت و صفت خارصينى و اشباه و خواص آن
خارصينى جوهرى معدنى است از جملهء فلزّات سبعه .
معدن او در ديار صين .
مثل زر سرخ زرد رنگ ، و به هفت جوش ماننده ، و مزاج او به مزاج زر نزديك ، و با زر امتزاج گيرنده ، و از جوهر زر ثقيلتر ، به حكم آنك اگر با زر آميخته باشند و بگدازند آن جوهر در زير بوته ترّسب كند و اين بر ثقل او دالّ است ، زيرا كه در جدا كردن زر سه طريق بيش نيست : اول به گاه ، دوم ذوب مطلق ، سوم طبخ به خلاص .
و اين جوهر قطعا متطرّق نيست ، و بدين سه طريق از زر جدا نمىتوان كرد .
و آوردهاند كه ميان زمين كابل و بدخشان سنگى است كى چون آن را مىگدازند جوهرى مثل قلعى ازو ترشّح مىكند ، و لكن خايسك قبول نمىكند و شكننده است ، متطرّق نيست .
و در حدود زاولستان سنگى است مثل مرداسنگ ، لونش سياه زردفام . آن را مىگدازند و در قالبها مىريزند و از آن تعاويذ و موىبندها مىكنند و به هندوستان به بهاى تمام مى فروشند . مثل آئينهء چينى است ، اما سياهفام بود . آن را هم خارصينى مىگويند .