فصل در صفت زاج و خواص آن
زاج حجرى است معروف و چند نوع است و طبيعت همه به يكديگر نزديك : چون سفيد و سرخ و زرد و سبز .
زرد را قلقنطار گويند ، و سفيد را قلقنديس ، و سبز را قلقند .
سبز و زرد در مرهمها و داروهاى چشم به كار دارند .
و زاج مصرى از قبروسى قوىترست .
و نوعى ديگر قبروسى است .
و نوعى ديگر سرخ است .
و در داروهاى چشم قبروسى بهترست ، و ناسوخته قوىتر از سوخته .
خاصيت زاج
و زاگ در صناعت صباغان مستعمل باشد . رنگها را تمامتر كند و اگر با مازو بياميزند ازو مداد آيد .
زاج سوده بر جراحتى كى ازو خون بسيار آيد پراكنند خون را باز دارد و دوام خون حيض نيز باز دارد .
و اگر خون از بينى آيد زاج بر پيشانى او طلى كنند خون بايستد .
و اگر زاج را با عاقرقرحا و رندش چوب صنوبر در خانه دود كنند هر كيك و پشه كه در آن خانه باشد بميرد .
و اگر سوراخ بينى را به قلقنديس طلى كنند خواب از آن كس برود ، تا آنگاه كه آن را به آب گرم بشويند و به روغن زيت چرب كنند .