باب سى و ششم « 1 » در معرفت املاح و انواع به ورق و زاجات
حجر ملح انواع است : سفيد و سرخ مثل عقيق و سياه و غير آن .
و بهترين انواع سفيدست شفّاف مثل بلور صافى ، و بعضى متخلخل مثل برف غيرشفّاف .
و معادن او در بسيار مواضع باشد و آنچ نيكوترست اندرانى خوانند .
و نمك سرخ در حدود غور باشد ، و سياه در بلاد هند باشد و به نمك هندى معروف ، و آن براى مسهل است ، در اطعمه نكنند و نخورند مگر در مسهلات .
و جالينوس گويد نمك شريفترين جواهرست و هيچ چيز را آن خاصيّت نيست كى نمك را . كيموسات و غذاها و طعامها را از عفونت نگاه دارد و معده راو امعا پاك گرداند و طعام را هضم كند و در اشتها بيفزايد و روشنائى چشم زيارت كند و تحليل و تقطيع اخلاط غليظ كند و موادّ لزج را رقيق گرداند ، هرچند در منى را نقصان كند .
و اگر عضوى [
b
32 ] كوفته شود نمك و گلاب گرم كنند و خرقهاى را بدان تر كنند و بر آن عضو بندند كوفتگى آن ببرد .
« * » و تحجّر املاح مثل تحجّر جملهء املاح است ، و مادّهء بيشتر املاح آن است كى چون حرارت آفتاب آن مائيّت را
هامش
( 1 ) - در اصل : سى و دوم
* - ازينجا تا آخر سطر دوم صفحهء بعد در حاشيه تحرير شده است .