باب ششم « 1 » در معرفت بلور و كيفيت معدن و خواص او
معدن بلور در بيشتر مواضع باشد ، امّا بهترين همه آن است كى از كوههاى كشمير از زمين هند مىخيزد ، و بعد از آن در كوههاى فرنگستان ، و در عرب نوعى هست و او نيز در غلاف است كى بلور صافى از ميان پوست برون كنند .
و بلور از همه احجار صافىتر و شفّافتر و آبدارتر و لطيفتر باشد ، و از لطافت و رّقت مثل هوا صافى باشد ، و از بسيارى كه هست عزّت ندارد .
و بلور مانند آبگينه بتوان گداخت ، و اگر بگدازند و رنگين كنند مانند لعل سرخ باشد .
و بلور ملوّن كى به خيانت لعل مىفروشند معروف است و به تاريخ قديم از زمين كشمير [
a
26 ] [ سغراقهاى خرد مىآوردند .
و از بلور نگينها كنند و آن را رنگ كنند سخت خوب باشد .
و از بلور نگينها سازندكى ] « 2 » در « 3 » علوم تنجيم بدان حاجت افتد ، « * » اعنى نقوش خواتم .
و نوعى ديگر از بلور در كوههاى قاشان و طوس هست ذو اضلاع طولانى مسدّس و مثمّن و آن از جملهء عجايب است .
هامش
* - اين سه كلمه در حاشيه تحرير شده است .
( 1 ) - اصل : پنجم
( 2 ) - اين قسمت ميان دو كمان چون در نسخهء اصل نيست و نسخهء مورخ 991 هم ندارد از « تنسوخنامه » نقل شد . معلوم مىشود اين قسمت از قلم ابو القاسم كاشانى هنگام نقل مطلب از « تنسوخنامه » فوت و سقط شده است .
( 3 ) - اصل : و در