باب هفتم « 1 » در معرفت جزع و انواع و معادن و خواص او
معدن جزع در بيشتر بلاد باشد . امّا بهترين انواع يمنى باشد و از بلاد چين .
و بهترين آن باشد كى روشن بود و متناسب رنگ و نسو و در وى هيچ كدورت و زخم نباشد .
و آن از چهار نوع بود : سفيد و سياه و سرخ و آميخته به الوان مختلف [
b
26 ] ، و بر بعضى خطّهاى تمام كشيده بود و بر بعضى ناتمام .
از غايت صلابت به وزن عقيق نزديك باشد .
طلا را بر كاغذ به آن مهره زنند .
طبيعت او سرد و خشك است .
سخن در خاصيت جزع
فرق ميان جزع و اشباه آن بود كه اگر بر كودكان بندند كه لعاب از دهان ايشان بسيار رود آن را زايل كند .
هرك با خود دارد بسيار فكر و اندوهگين باشد و دلتنگ و غمناك ، و خوابهاى شوريده و ترسناك بسيار بيند ، و ميان او و ديگر مردمان خصومت بسيار افتد .
و اگر سوده بر جام سفالين طلى كنند و در آتش پزند مثل رنگى شفّاف گردد .
و اگر مسحوق بر ياقوت طلى كنند رنگش به غايت درخشنده و پاك و روشن شود ، و باللّه التوفيق .
هامش
( 1 ) - اصل : ششم