يعرف امام زمانه مات ميتة جاهلّية يعنى هركس كه بميرد و نشناسد امام زمان خود را مرده بر طريق اهل جاهليت . علما گفتهاند : مراد حديث آن است كه هر كس كه طاعت امام و امراى او نمىكند مردن او بر طريق مردن زمان كفر است كه اهل زمان كفر طاعت سلاطين و امرا نمىكردهاند . و از اين جهت است كه آن حضرت صلى اللّه عليه و سلم مبالغات بسيار فرموده در آنكه طاعت امرا كنند و اگرچه آن امير نه مرد اصيل يا سيّد قوم باشد . چنانچه در حديث آمده : اسمعوا و اطيعوا و لو امّر عليكم عبد حبشّى يعنى بپذيريد و اطاعت كنيد و اگرچه امير سازند بر شما بندهاى حبشى را . و در حديث ديگر فرموده : من اطاع اميرى فقد اطاعنى و من اطاعنى فقد اطاع اللّه و من عصى اميرى فقد عصانى و من عصانى فقد عصى اللّه يعنى آنكس كه اطاعت امير من كرد اطاعت من كرده ، و هركس اطاعت من كرد اطاعت خدا كرده ، و آنكسى كه عصيان امير من كرد عصيان من كرده ، و آن كسى كه عصيان من كرد عصيان خدا كرده . و احاديث در باب فضايل اطاعت امرا بسيار است و اين جمله بواسطهء آن است كه عرب اطاعت امرا را نمىدانستهاند ، و آن حضرت ايشان را بدان ترغيب مىفرموده .
آن حضرت صلى اللّه عليه و سلم و خلفاى راشدين رضوان اللّه عليهم اجمعين امرا در ممالك نصب فرمودهاند ، اما امراى حضرت پيغمبر صلى اللّه عليه و سلم ؛ در مكّه عتّاب بن اسيد را كه جوانى فقيه بود و از سادات بنى اميّه بود به امارت نصب فرموده ، و در طائف عروة ابن مسعود ثقفى رضى اللّه عنه ، و در بحرين العلاء بن - حضرمى و در يمن چند امير نصب فرمود ، زيراكه يمن چند ناحيه است و آن را مخاليف يمن گويند ، در يك مخلاف ابو موسى اشعرى را و در ديگرى وايل بن حجر كندى را و در ديگرى فيروز ديلمى را و در ديگرى معاذ بن جبل را به امارت تعيين فرمود . اين ممالك است كه در زمان آن حضرت فتح شده و در هر قبيلهاى از قبائل عرب امرا را نصب فرمود . و چون خود از مدينه به غزا يا حج رفتى ، اميرى را در مدينه نصب فرمودى كه امامت نماز كردى ، و اقامت احكام كه والى نمايد كردى و اين سنت نصب امرا در ممالك و نصب نايب در محلى كه خود ساكن
سلوك الملوك ( فارسى ) — صفحة 201
مساهمون: فضل الله بن روزبهان خنجى اصفهانى
ص٢٠١