منكوحهء هارون الرشيد بطالع سنبله بنا كرده باتمام رسانيد هوايش گرمسير است اما سرد سيرش بغايت نزديكست چنانچه از گرمسير تا سردسير ده فرسخ زياده نيست آبش از چشمهء فين است و روديكه از قصر ميآيد در زمستان سرما چنان مىشود كه يخ بسيار ميگيرند ارتفاعاتش : غله وسط ميآيد و پنبه بغايت خوب و از ميوها سردسيرى و گرمسيرى همه نوعى در آن مىباشد و معذلك ميماند تا حدى كه خربزه و انگور و انار آنجا تا نوروز سلطانى بلكه بعد از نوروز يك ماه مىباشد و چنان تازه و تر نگاه ميدارند كه بيننده گمان ميبرد كه مگر اكنون از فاليزيا از رز آوردهاند از ميوههايش خربزه و آلوى بخارا و شفتالوى آردى و زردالوى ركنى و نار خزانى و ترشه بغايت نيكو مىباشد و از حشرات عقرب آنجا بغايت قتالست و مردم آنجا شيعهء اثنا عشريند حمد اللّه مستوفى گويد كه اهل كاشان حكيمپيشه و لطيف طبيعتاند و در آنجا جهال و بطال كمترند و الحق اينمعنى مطابق واقعست و اهل آنجا البته بكسبى مشغولند و حرفه شعربافى در آنجا رواج تمام دارد و وضيع و شريف مرتكب آن ميگردند و به ظاهر شهر باغات بسيار است و در هر باغى عمارتى پاكيزه ساختهاند و درون شهر كاشان بغايت پاكيزه است و چرك و كسافت و فضلات آن را بجهة زراعت بيرون مىبرند و در ميان آن بلده قرب شش كاريز استكه جاريست اما بر روى زمين نيست و چند زينه پايه فروميبايد رفت تا به آب رسد و بدين جهة سردابها مشتمل بر حوضهاى بسيار است و چون هوا گرم شود اهل تنعم بل اكثر مردم بآنسردابها درآيند و از چاشتگاه تا عصرى در آنجا ميباشند و مثل راسته بازار كاشان در تمام جهان نيست طول آن بازار تخمينا دو هزار قدم باشد و تمام ميان ميدان كاشان فرش سنگ انداختهاند و بر چهار طرف عمارت عاليه ساختهاند بر يك حد ضلعش مدرسه و دار الشفائى ترتيب دادهاند و در مقابل آن بر ضلع ديگرش خواجه عماد الدين شروانى كه بانى ميدان و مدرسهء مذكور است مسجدى وسيع ساخته و هم خواجهء مشار اليه بر ضلع شرقى ميدان حمامى و كارونسرائى باتمام رسانيده و بر ضلع غربى آن كارونسرائى ديگر عمارت كرده و بر اينجانب محمد مخترع عمارتى مختصر در جنب دار الشفا ساخته و صندوقى چوبين بر غرفهء آن عمارت نصب كرده كه چون ساعتى از روز گذشتى خروسى چوبين كه بر غرفه آنعمارت نصب است در گردش آمدى و در اين زمان آن صنعت خلل پذيرفته و شخصى امى عنايتنام و حاكمى كه در آن بلده
زينت المجالس ( فارسى ) — صفحة 772
مساهمون: مجد الدين محمد الحسيني ( مجدى )
ص٧٧٢