نوع اوّل در اعمال مواليد از مقالهء يازدهم
باب اوّل : دانستن نصف قوس نهار و سهمش
نصف قوس نهار آنست كى درجهء آفتاب اندر آن روز بينى و اندر درج سوا آرى از جدول تعديل نهار و آنچ برابر يا بى برگيرى و اگر برج شمالى بوذ بر نوذ فزاى و اگر جنوبى بوذ از نود نقصان كنى آنچ برآيذ يا بمانذ نصف قوس نهار بوذ .
وجهى ديگر : و همچنين مطالع آن درجه ببلد از مطالع نظير او نقصان كن آنچ بمانذ قوس نهار بوذ و چون بذو نيمه كنى نصف قوس نهار بوذ .
باب دوّم : داير از ارتفاع آفتاب دانستن
جيب ارتفاع وقت در سهم نصف قوس نهار ضرب كن و بر جيب غايت ارتفاع ببخش ، آنچ بيرون آيذ جيب ترتيب دايرست . از سهم نصف قوس نهار نقصان كن آنچ بمانذ سهم فضل داير بوذ ، قوسش بستان در جذول سهم و بنگر اگر ارتفاع مشرقى بوذ از نصف قوس نهار نقصان كن و اگر مغربى بوذ برافزاى آنچ برآيذ يا بمانذ داير باشذ .
مثال : ارتفاع ند مغربى جيبش مح لب كح « 1 » جايگاه آفتاب مقوّم اندر نيم روز ا يط مط « 2 » تعديل نهار درجهء آفتاب يج كب ز بر ص فزوذيم كى برج آفتاب ( 246 ) شمالى بوذ حاصل آمذ نصف قوس نهار قج كب ( ز ) و سهم نصف قوس نهار عج نب يا غايت ارتفاع نيم روز عالز جيبش نو نو يب « 3 » جيب ارتفاع وقت اندر سهم نصف قوس نهار ضرب كرديم همه را يك جنس گردانيذيم مجانس جيب ارتفاع وقت 174748 ثوانى مجانس سهم نصف قوس نهار 31 « 4 » 2659 ثوانى حاصل آمذ 46470910388 روابع بر جيب غايت ارتفاع قسمت كرديم
هامش
( 1 ) . جيب ند مىشود 67 / 27 32 48 .
( 2 ) . نسخه مجلس « يط يط » .
( 3 ) . « يب » به حساب يز مىشود و اگر كسرىهاى خرد حساب نشود يه مىشود .
( 4 ) . در نسخه بجاى « 3 » عدد « 2 » است كه غلط است .