( 243 )
مقالت يازدهم : در اعمال المواليد و تحاويل سنيها
چون از زيج تقويم و آن عملها كى اندرو به كار بايذ فارغ شذيم و از بهر احكام سال عالم فصلى چند گفته بوذيم در قدر و اندازهء اين كتاب صواب آن ديذم كى آن عملهاى كى از بهر درستى درجهء طالع با [ ز ] دست آوردن از ارتفاع بروز و شب و تسوية البيوت به كار بايذ ياذ كنيم و همچنين آنچ از بهر تحويل سنى المواليد بايذ ، بذو پيوندم پس عملى چند مفرد ، چون تاريخ بيرون آوردن و مطرح شعاع و تسييرات و مطالع و مانند اين بگوييم تا هريك جذاگانه باشذ و اين بر سه نوع نهاذيم و هر نوعى بر چند باب .
نوع اوّل در اعمال مواليد هفت باب .
باب اوّل : دانستن نصف قوس نهار و سهمش .
باب دوّم : داير از ارتفاع آفتاب دانستن .
باب سيّم : داير از ارتفاع ستاره بيابانى دانستن .
باب چهارم : داير با طالع كردن .