ريختن باقيماندهء آب ظرف را به زمين و دور انداختن هستهء خرما را اسراف مىشمارند « 1 » ، حكم چنگ انداختن به بخش بزرگى از خوردنيها و پوشيدنيها و خانه ها و . . . و انحصارطلبى در آنها چه خواهد بود ؟ ! امير المؤمنين « ع » - در حكمتى بزرگ - مىفرمايد : « پرخورى اسراف است » « 2 » ، يعنى اسراف تنها به آن نيست كه خوراكيهايى را در سبدهاى خاكروبه بريزند ، بلكه شامل آنچه مىخورند و شكم را بيش از اندازه پر مىكنند نيز مىشود .
و اينها همه ، دلايلى آشكار بر آن است كه اسلام مصرف را محدود كرده است ، هر چند ملك طلق خود شخص باشد . و امّا احوال مسرفان و زيانهاى انسانى و اجتماعى و دينى و سياسى آنان و عاقبت كار ايشان ، شايد تفاوت فراوانى با احوال متكاثران و مترفان نداشته باشد ، كه بيشترشان از همان گروهند ؛ به فصلهاى گذشته بازگرديد « 3 » ، و آنچه را مربوط به اين موضوع است - از نو و با ژرفنگرى - بخوانيد .
ه - مسرفان ، فسادكنندگان در زمين
قرآن
1 - * ( وَلا تُطِيعُوا أَمْرَ الْمُسْرِفِينَ ، الَّذِينَ يُفْسِدُونَ فِي الأَرْضِ وَلا يُصْلِحُونَ ) * ، « 4 » از مسرفان اطاعت مكنيد ، كسانى كه در زمين فساد مىكنند و به اصلاح نمىپردازند ،
هامش
« 1 » دو حديث در اين باره ، در صفحهء 310 گذشت ، نيز - صفحهء 316 .
« 2 »
« قلَّة الأكل من العفاف ، و كثرته من الإسراف »
- « غرر الحكم » / 234 .
« 3 » در اين جلد و جلد سوّم ؛ در جلد پنجم و ششم نيز آيات و احاديث و يادآوريهايى مربوط به اين بحث خواهد آمد .
« 4 » « سورهء شعرا » ( 26 ) : 151 - 152