تصور او و بالجمله مجموع تصورات بديهى است كه باعث وصول به مجهولات تصورى ميگردد و بواسطهء آنها مجهولات تصورية كشف مىشود و منشأ تمام معارف بشرى و سرچشمهء همه آنها حواس ظاهرى است كه در تحت تاثيرات و تأثيرات خارجى و عوامل محيطى انعكاساتى حاصل و اشيائى را بقواى باطن منتقل مينمايند و از همين جهت است كه شهاب الدين گويد :
كسى كه فاقد يكى از حواس باشد فاقد يك علم است ( دستور ج 3 ص 285 ) .
مَعْرِفَة
- ( اصطلاح ادبى ) هر كلمهاى كه قابل الف و لام تعريف باشد يعنى بواسطهء الف و لام معرفه شود نكره است و ما بقى اسماء معرفهاند بعبارت ديگر نكره كلمهايست كه قابل الف و لام بوده باشد يا واقع شود در محلى كه قبول الف و لام كند قسم اول مانند رجل و دوم مانند ذو كه بمعنى صاحب است كه صاحب قابل « ال » است معارف بر شش قسماند . رجوع به معارف شود ( از كشاف ص 944 - سيوطى ص 21 ) .
مَعْرِفَت
- ( اصطلاح فلسفى و عرفانى ) معرفت عبارت از ادراك امر جزئى يا بسيط است و علم عبارت از ادراك كلى يا مركب است ( از دستور ج 3 ص 285 ) .
شيخ گويد : معرفت ادراك جزئيات و علم عبارت از ادراك كليات است .
( مباحث مشرقيه ص 368 ) .
قطب الدين گويد : و چون مدرك چيزى را ادراك كند و اثر آن در نفس او منحفظ ماند آنگاه دوم بار ادراك كند و ادراك كند با آن كه او است كه اول ادراك كرده آن را معرفت خوانند معارف يا حسىاند و يا عقلى معرفت حسى معرفتى است كه از راه حواس ظاهرى باشياء خارجى حاصل ميشوند و معرفت عقلى مدركات كلى عقل است .
مبحث معرفت يكى از مباحث مهم فلسفى است كه از قديم الايام مورد توجه فلاسفه و اهل نظر واقع شده است .
ظاهرا براى اولين بار سوفسطائيان توجه كاملى به مبحث علم و معرفت و حدود و ارزش آن كردهاند و مبناى معارف بشرى را حس قرار داده و آن را نسبى دانستهاند .
شكاكان اصولا منكر وجود معرفت حقيقى شده و گويند آنچه را بشر بعنوان علم تلقى مىكند جهل محض است .
سقراط حكيم يونانى اولين فيلسوفى است كه ملاك سعادت بشرى را معرفت و علم قرار داده است و در اين راه طريق مبالغه را پيموده است و براى عقل و معرفت عقلى ارزش كامل قائل بوده است .
افلاطون نيز پيرو اصالت عقل بوده وى عالم معقول را حقيقى شمرده و آنچه بحس در مىآيد امر غير واقعى شمرده است .
ارسطو با آنكه براى حواس و معارفى كه از راه حواس حاصل مىشود ارزش قائل است مع ذلك معرفت حقيقى را مستند به عقل و مدركات عقلى ميداند .
( قصة الفلسفه اليونانيه ص 102 ) .
اخوان الصفا گويند : معرفت بيكى از