زير :
1 - اجتماعات ضروريه .
2 - اجتماعات نذله در مدينههاى خسيسه .
3 - اجتماعات خسيسه يا مدينههاى خسيسه .
4 - اجتماعات كراميه در مدينههاى كراميه .
5 - اجتماعات تغلبيه در مدينههاى تغلبيه .
6 - اجتماعات حريه در مدينههاى جماعيه و يا مدينة الاحرار .
ويژگيهاى مَدينهء ضَرُوريَّه
در اجتماع و مدينهء ضروريهء مردم در به دست آوردن آنچه جزء ضروريات زندگى است كه قوام بدن انسان وابسته به آن است به يكديگر يارى و كمك مىنمايند و البته راههاى به دست آمدن آن امور بسيار است مانند زراعت ، حشم دارى ، شكار دزدى و جز آنها . كه البته صيد و دزدى هم مىتواند به صورتهاى مخفيانه باشد و هم به صورت آشكار .
در پارهاى از مدينههاى ضروريه همه صنعتهائى كه در رفع حوائج ضرورى لازم است وجود دارد . و در پارهاى ديگر تنها وسيلهء رفع حوائج ضرورى آنها يك صنعت است و همان يك صنعت در آن مدينه وجود دارد . و مثلا تنها زراعت و يا چيزى ديگر است كه وسيلهء اعاشت آنان است .
برترين مردم اين گونه مدينهها به زعم خود آنان كسى است كه با انديشه و تدبير خود بتواند به بهترين نوع ، احتياجات ضرورى آنان را از راه كسبها و حرفههاى آنان فراهم نمايد . و قهرا كسى بر آنان رياست فائقه دارد كه با حسن تدبير و چارهانديشى خوب بتواند مردم را در جهت رسيدن به حوائج ضرورى زندگى و حفظ آن به كار دارد و يا آن كسى كه خود از منافع خود حوائج ضرورى آنان را برآورد .
خصوصيات مدينهء نَذّالَه
در مدينهء نذاله همت و كوشش مردم تعاون به يكديگر است در جهت مال - اندوزى و به دست آوردن رفاه زندگى و تكثير ثروت و نگهدارى ضروريات و نقدينه يعنى درهم و دينار . و احتكار بيش از حاجت و اين كار را صرفا به خاطر علاقهاى كه به توانگرى دارند و همين طور بخل بر خرج انجام مىدهند و تنها از ثروت و مكنت خود در حدود حفظ بدنهاى خود از هلاكت به مصرف زندگانى ميرسانند .
اين ثروتها را يا از همهء راههاى كسب و كار به دست مىآورند و يا از پارهاى از كسبها كه معمول در شهر مسكونى آنان مىباشد .
برترين مردم در اين گونه مدينهها به زعم ساكنين آنها ، توانگرترين آنان است كه هم خود توانگر در ثروت باشد و هم در رسيدن ديگران به ثروت و توانگرى به بهترين نوعى بتواند چارهانديشى كند ، و بنا بر اين كسى بر اين مدينهها رياست دارد كه همواره در فراهم كردن وسائل توانگرى مردم و حفظ اموال و موقعيت آنان قادر باشد . و قهرا راههائى كه به وسيلهء آن به ثروت و توانگرى مالى نائل