الحَفصيَّه
- ( اصطلاح كلامى ) از فرق خوارج اين فرقه از فرق خوارج است از گروه اباضيه و منسوب است به حفص بن ابى المقدام .
اين شخص اعتقادش در اين است كه :
بين شرك و ايمان معرفة الله قرار دارد :
كسى كه خدا را شناسد و چيزهاى ديگر را از قبيل بهشت و جهنم و پيامبر و عمل به محرمات و غيره نهى كند او كافر است نه مشرك و كسى كه منكر خدا باشد او مشرك است .
( از مختصر فرق بين الفرق ص 88 - 89 )
حِفظِ عَهد
- ( اصطلاح عرفانى ) حفظ عهد امتثال واجبات و دورى از محرمات را گويند .
حِفظِ عَهدِ رُبُوبيَّت
- ( اصطلاح عرفانى ) حفظ عهد ربوبيت عبارتست از توقف در آنچه خداى متعال بر او معلوم و معين كرده است ( از كشاف ص 311 ) .
حق
- ( اصطلاح فلسفى ، عرفانى و فقهى ) حق به معناى گفتار درست و فكر درست و قضيهايست كه مطابق با واقع باشد و موافق با نفس الامر و بالاخره سزاوار و درست و راست و واجب و كارى است كه البته واقع شود و راستى و نامى از نامهاى خداست و راست كردن سخن و درست كردن و حكم مطابق با واقع است و اطلاق بر عقايد و اديان و مذاهب نيز شود و مقابل آن باطل است و اما صدق اغلب در مورد اقوال است و مقابل آن كذب است و گفته مىشود قول مطابق با واقع در مقابل عقد مطابق با واقع و هرگاه واقع نسبت داده شود به اعتقاد واقع مطابق با كسر است و اعتقاد مطابق با فتح است اين نوع مطابقه كه قائم به اعتقاد است حق نامند و اگر اعتقاد بواقع نسبت داده شود مطابق بكسر است و واقع مطابق بفتح و اين نوع مطابقه كه قائم به اعتقاد است صدق ميگويند .
( از كشاف ص 32 ) و هر گاه حق گويند وجود در عين را اراده ميكنند و گاه موجود دائم و وجود واجب را اراده ميكنند - ( از اسفار ج 1 ص 20 ) ما حصل كلام حق بمعنى سزاوار و درست و راست و واجب و كارى است كه البته واقع شود و راستى و نامى است از نامهاى خدا و راست كردن سخن و درست كردن ، نزد صوفيه عبارت از ذات الله است و بمعنى ثابت هم آمده است و در عرف مطابقه با واقع است يا با اعتقاد همان طورى كه صدق مطابقت اعتقادست با واقع .
تفتازانى گويد حق حكم مطابق با واقع است و اطلاق مىشود بر عقايد و اديان و مذاهب و مقابل آن باطل است اما صدق اغلب در مورد اقوال است و مقابل آن كذب است و گفته مىشود قول مطابق با واقع در مقابل عقد مطابق با واقع و هرگاه واقع نسبت داده شود به اعتقاد واقع مطابق بكسر است و اعتقاد مطابق بفتح است اين نوع مطابقه را كه قائم باعتقادست حق نامند .
و اگر نسبت داده شود اعتقاد بواقع ، اعتقاد مطابق بكسر است و واقع مطابق بفتح و اين مطابقه كه قائم باعتقادست صدق گويند ( از كشاف ص 329 ) .
صاحب لمع گويد : حق هو الله به حكم