ص 418 ، 426 ) نزد عرفا :
چهار عنصر را صوفيان به چهار نفس تشبيه كردهاند ، آتش را ، نفس اماره نام كردهاند .
باد را ، نفس لوامه .
آب را ، نفس ملهمه .
خاك را ، نفس مطمئنه . و براى هر يك ده خاصيت ذكر كردهاند .
مراتب نفس اماره عبارت است :
جهل ، خشم بغض ، قهر ، كبر ، حسد ، بخل ، كفر و نفاق .
و بدين ترتيب ساير آنها را با صفات مذمومه و ممدوحه تطبيق كردهاند .
عَناصِرِ أشياء
- ( منطقى ) اطلاق بر مواد سهگانهء امكان ، وجوب و امتناع شده است .
( رجوع به ملل و نحل ابن حزم ص 23 )
عَناصِرِ بَسيط
- ( اصطلاح فلسفى ) مراد از عناصر بسيط هر يك از عناصر چهارگانه است در حال خلوص و محوضت و عدم اختلاط با يكديگر .
عَناصِرِ ثَقيل
- مراد از عناصر ثقيل دو عنصر خاك و آباند .
( دستور ج 2 ص 383 ) .
عَناصِرِ خَفيف
- ( اصطلاح فلسفى ) مراد از عناصر خفيف عبارت از دو عنصر آتش و هوا است .
( دستور ج 2 ص 383 ) .
عَناصِرِ عُقُود
- ( اصطلاح فلسفى ) مراد وجوب ، امكان و امتناع است .
عَناق
- ( اصطلاح نجومى و هيوى ) ستارهء بود در وسط بنات النعش كبرى و ملاصق با ستارهء سها و بالجمله از ستارگان صورت دب اكبر بود واقع در دنب او .
عَناقِ مُسَلسَلَه
- ( نجومى ) و آن ستارهء بود واقع در فوق پاى چپ مرأة المسلسله ( عناق يعنى قلاده )
عِنان
- ( اصطلاح فقهى ) مأخوذ از عن است يعنى ظهر و در شرع عبارت از شركت دو نفر باشد در تجارتى بر اين مبنى كه تصرف هر يك منوط به اجازه ديگر باشد يعنى عمليات هر يك محدود به اجازهء ديگر باشد .
( از كشاف ص 1072 )
عَنانيَّه
- ( ملل و نحل ) فرقهء از فرق يهودند منسوب به عنان ابن داود ، وى با عقايد يهودان در مورد روز شنبه و ساير اعياد و پارهء از امور ديگر موافق نبود حضرت عيسى را در نصائح و احكام اخلاقى تأييد مىكند و بر آن بود كه حضرت عيسى گر چه پيامبر نيست لكن مؤيد تورات است ( از ملل و نحل شهرستانى ص 104 - 103 ) .
بايد توجه داشت كه آنچه ملل و نحلها ضبط كردهاند عنوانا و ضبطا و توضيحا دقيق نيست .
عَناوينِ اوَّليَّه
- ( اصطلاح فقهى و اصولى ) و در مقابل عناوين ثانويه است مثلا به حكم
كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ
» روزه واجب است بر هر فرد مكلفى لكن به حكم
« وَ لا عَلَى الْمَرِيضِ حَرَجٌ »
كه عنوان ثانوى است روزه بر مريض واجب نيست .
عِنايَت
- ( اصطلاح فلسفى و عرفانى ) عنايت بمعنى توجه و قصد و ارادت آمده