« فى سائمة الغنم الزكاة »
در گوسفند چراكننده زكات است . اين لفظ متناول معلوفه نيست ، و به آن كه متناول وى باشد اولىتر نيست ، پس ازو نتوان دانست كه در معلوفه زكات نيست ، بلكه اين بدليل دانند . و دليل برين آنست كه اگر گويد : در چراكننده زكات است ، و در معلوفه نيز زكات است ، سخن متناقض نباشد .
( رجوع شود به معتقد الاماميه ص 250 ، 55 )
عَمى
- ( اصطلاح عرفانى ) عمى بمعنى عدم البصر است و در اصطلاح صوفيان حقيقة الحقائق است .
( كشاف ص 1581 ) .
قيصرى گويد : وجود اگر « به شرط لا » لحاظ شود مرتبت احديت و جمع الجمع و حقيقة الحقائق و عمى نامند كه تمام اسماء و صفات مستهلك در آن ميباشند ، ( شرح قيصرى ص 15 ) .
و بعضى گويند مراد حضرت احديت است كه منشأ اسماء و صفات است .
( اصطلاحات شاه نعمت الله ) .
عِمارت
- توجه به جهان مادى را گويند :
مولوى گويد :
عاشقى بر من پريشانت كنم * كم عمارت كن كه ويرانت كنم
گر دو صد خانه كنى زنبوروار * چون مگس بىخان و بىمانت كنم
كه عنايت الهى بر آن شد كه جلوهء كند و شور و شرى در جهان بر پا كند .
چتر برداشت و بر كشيد علم * تا بهم برزند وجود و عدم
بيقرارى عشق شورانگيز * شر و شورى فكند در عالم
آن دم كه زهر دو كون آثار نبود * بر لوح وجود نقش اغيار نبود
معشوقهء و عشق ما بهم ميبوديم * در گوشهء خلوتى كه ديار نبود
عَن
- ( اصطلاح ادبى ) و اين كلمه در زبان عرب بر سه وجه است 1 - حرف جَرّ و آن را ده معنى است 1 - مجاوزه كه اصل است مانند « رميت السّهم عن القوس » 2 - بدل مانند
« اتَّقُوا يَوْماً لا تَجْزِي نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَيْئاً »
.
3 - استعلاء مانند
« فَإِنَّما يَبْخَلُ عَنْ نَفْسِهِ »
و
« إِنِّي أَحْبَبْتُ حُبَّ الْخَيْرِ عَنْ ذِكْرِ رَبِّي »
.
4 - تعليل مانند
وَ ما كانَ اسْتِغْفارُ إِبْراهِيمَ لِأَبِيهِ إِلَّا عَنْ مَوْعِدَةٍ
» 5 - مرادف بعد مانند
« عَمَّا قَلِيلٍ لَيُصْبِحُنَّ نادِمِينَ »
و
« يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ عَنْ مَواضِعِهِ »
6 - ظرفيت 7 مرادف مِن مانند
« هُوَ الَّذِي يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبادِهِ »
8 - مرادف « با » مانند
« وَ ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحى »
9 - استعانه مانند « ما رميت عن القوس » يعنى بالقوس 10 - زائده و معنى ديگر آن حرف مصدرى است كه بجاى « اعجبنى ان تفعل » عن تفعل گويند و معنى ديگر اسم است بمعنى جانب مانند
« ثُمَّ لَآتِيَنَّهُمْ مِنْ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ وَ مِنْ خَلْفِهِمْ وَ عَنْ أَيْمانِهِمْ وَ عَنْ شَمائِلِهِمْ »
.