( از اسفار ج 3 ص 8 - دستور ج 2 ص 37 )
حَركَتِ كُلّ
- ( اصطلاح فلسفى ) حركت فلك الافلاك را گويند كه همهء افلاك و كواكب را نيز بگرداند و حركت اول هم نامند رجوع شود به حركات افلاك .
حَركَتِ كَمّى
- ( اصطلاح فلسفى ) حركت در كم عبارت از انتقال تدريجى از كميتى بكميتى ديگر مىباشد و آن بر چهار نوع است كه عبارت از نمو ، ذبول ، تخلخل و تكاثف باشد .
( از اسفار ج 1 ص 108 - دستور ج 2 ص 23 )
حَركَتِ كَيفى
- ( اصطلاح فلسفى ) حركت در كيف عبارت از انتقال تدريجى جسم است از حالتى و كيفيتى به حالت و كيفيت ديگر با بقاء صورت نوعيهء آن حركت مانند تسخن و تبرد آب كه استحاله هم مينامند و مانند انواع ملكات و مانند قوت و ضعف .
( از شفا ج 1 ص 44 - اسفار ج 1 ص 108 - دستور ج 2 ص 21 )
حَركَتِ مُستَديره
- ( اصطلاح فلسفى ) حركت مستديره عبارت از حركت دورانى مانند حركات افلاك است در مقابل حركت مستقيميه .
( از دستور ج 2 ص 25 - شفا ج 1 ص 126 )
حَركَتِ مُستَقيمه
- ( اصطلاح فلسفى ) حركت مستقيميه عبارت از حركتى است كه واقع بر خط مستقيم باشد و در اصطلاح عبارت از حركت اينيه است اعم از آنكه مستقيم باشد يا منحنى يا مستدير ( از دستور ج 2 ص 26 - شفا 1 ص 126 .
223 ، 136 )
حَركَتِ وَضعى
- ( اصطلاح فلسفى ) حركت در وضع عبارت از انتقال جسم است از هيآت وضعيهء خاص بهيآت وضعيه خاص ديگر بر سبيل تدريج مانند حركت استداره افلاك و اجسام متحرك به حركت استداره و مانند شخص ايستاده كه بنشيند و بنا بر اين حركت وضعيه منحصر در حركت استدارى نيست .
( از دستور ج 2 ص 25 - شفا ج 1 ص ص 257 - قبسات ص 77 - شرح منظومه ص 85 )
حَركَتِ نَفسانى
- ( اصطلاح فلسفى ) حركت نفسانى حركتى است كه مبدأ محرك آن شعور و اراده باشد و يا حركتى است كه سبب محركهء آن داخل در آن باشد باضافهء شعور كه حركت ارادى هم گويند .
( از اسفار ج 1 ص 256 - مصنفات ج 1 رساله 5 ص 23 )
حَركَتِ نَقلى
- ( اصطلاح فلسفى ) اطلاق بر حركت اينى و گاه بر حركت استحالى نيز مىشود كه حركت كيفى باشد لكن اغلب همان حركت اينى است .
( از شفا ج 1 ص 132 ، 142 - ج 2 ص 536 و رجوع به حركت شود . )
حرم
- ( اصطلاح عرفانى و فقهى ) مراد از حرم مقام بيرنگى است و مقام بيخودى است .
انصارى گويد : بدان كه حرم دو است ، ظاهر و باطن ، حرم ظاهر كعبه است كه قبلهء مؤمنانست و در ميان حرم باطن كعبهايست