تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ معارف اسلامى ( فارسى ) — صفحة 1168

مساهمون:

ص١١٦٨
سطر دوم : ثور ، سرطان ، سنبله ، عقرب ، جدى حمل ثور خشك و تر . جوزا سرطان سرد و تر . اسد سنبله هر دو خشك . ميزان عقرب هر دو تر قوس جدى هر دو خشك . دلو حوت هر دو تر بنا بر اين از حمل شروع كنند و بلا فاصله ثور كه برج دوم است زير آن نويسند و جوزا كه برج سوم است بالا و سرطان كه چهارم است زير آن تا دو سطر تمام شود . ( رجوع به التفهيم ص 317 شود )

طِباق

- ( اصطلاح اهل بديع ) و نوعى از تحسين معنوى است كه جمع ميان متقابلان باشد و خود بر دو قسم است يكى طباق ايجاب چنان كه گذشت ديگر طباق سلب كه جمع ميان دو فعل مصدر واحد باشد كه يكى مثبت و ديگرى منفى باشد يكى امر و ديگرى نهى مانند
« وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَعْلَمُونَ »
و
« فَلا تَخْشَوْهُمْ وَ اخْشَوْنِي »
و
« أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَماءُ بَيْنَهُمْ »
( از تلخيص ص 176 ) در ابداع آرد : طباق آنست كه در كلام دو چيز متقابل آورند . ربانى گرگانى گويد :
عالمى شادان كه دوش از دوريت غم داشتم * شام قدرى بود و من حياى عالم داشتم
سعدى گويد :
دو دوست قدر شناسند حق صحبت را * كه مدتى ببريدند و باز پيوستند برون نمىرود از خانقه يكى هشيار * كه پيش شحنه بگويد كه صوفيان مستند
( از ابداع ص 303 )

طَبايِع أربَعَه

- ( اصطلاح فلسفى ) مراد از طبايع اربعه برودت ، حرارت ، يبوست و رطوبت است . ( از اخوان ج 3 ص 205 ، 110 )

طَبايِع اسطُقُسيَّه

- مراد از طبايع اسطقسيه طبايع عنصريه است و مقابل طبايع فلكيه است . ( از اسفار ج 2 ص 171 )

طَبايِع جِرميَّه

- ( اصطلاح فلسفى ) مراد از طبايع جرميه هويات متجدده و صور نوعيهء طبيعيه است « ان هذه الهويات المتجددة المسماة بالصور النوعية و الطبايع الجرمية » . ( اسفار ج 1 ص 237 )

طَبايعِ حُروف

- ( از اصطلاحات علوم غريبه و جفر است . ) ارباب اين فن گويند هر دسته از حروف 28 گانه را خواصى بود به شرح زير : 1 - ابجد آن زحل بوده و بارد و يابس است . هوز و ، ح آن مشترى بوده و بارد و رطب بود . ط ، ى ك ، ل آن مريخ بود و حار و يابس است . م ، ن ، س ، ع آن شمس بود و حار و رطب بود . ف ، ص ، ق ، ر . آن زهره بود و رطب