رَبُّ المَشارِق
- ( عرفانى ) مراد ذات حق است مأخوذ از قرآن كريم .
رُبُوبيَّت
- ( اصطلاح عرفانى ) صفت ربوبيت و مقام ربوبيت از صفات ذات اضافه است و مقام تعبد محض و محور صفات ، ربوبيت است كه گفتهاند « الربوبية سبقت العبودية و بالربوبية ظهرت العبودية و تمام وفاء العبودية مشاهدة الربوبية » ( از طبقات ص 320 ) و گفتهاند « الربوبية نفاذ الامر و المشية و التقدير و القضية ، و العبودية معرفة المعبود و القيام بالعهود » ( از طبقات ص 445 ) .
رَبع
- ( بفتح راء - نجومى ) در ميان شكل عوايد يا صليب ستارة بود كوچك كه آن را ربع نامند .
رجوع باوتاد شود .
ربع مقبل
- ( نجومى ) رجوع باوتاد شود .
رَبيع
- ( اصطلاح عرفانى ) ربيع يعنى بهار و در اصطلاح مقام بساطت را گويند در قطع مسافت سلوك .
رَتق
- ( اصطلاح فلسفى ) رتق يعنى بسته شدن و در اصطلاح اجمال مادة - وحدانيت است كه آن را عنصر اعظم ناميدهاند كه قبل از آفريدن آسمان مرتوق بوده و بعد از مرتبت تعين اول مفتوق گرديده است و گاه اطلاق شود بر نسب حضرت واحديت باعتبار « لا ظهورها » و بر هر بطونى و غيبى مانند حقايق مكنونهء در ذات احديت اطلاق شود قبل از مرتبت تفاصيل آنها در مرتبت واحديت .
( كشاف ص 580 - اصطلاحات شاه نعمت الله ص 59 ) .
شاعر گويد :
بگشوده در بسته و بنموده جمال * اسماء بنمودند جمالى بكمال
و بهر حال رتق در مقابل فتق است « رتق و فتق » به معناى حل و عقد است و بوجهى به معناى لف و نشر است و مراد از رتق مرحلهء لفى و جمعى و كمونى است و از فتق حالت نشرى و به روزى است .
صدرا گويد : رتق اشارت بوحدت - حقيقيه و وجود واحد بسيط است و فتق مرتبت تفصيل وجود واحد بسيط است و مرتبت صفات و اسماء و افعال است .
( از اسفار ج 3 ص 23 )
رَتقاء
- ( اصطلاح فقهى ) رجوع به عيوب زن و مرد در مورد فسخ نكاح شود .
رَجاء
- ( اصطلاح عرفانى ) رجاء يعنى اميدوارى و در اصطلاح تعلق قلب است بحصول امرى محبوب در آينده .
در مصباح است : رجاء ارتياح دل است به ملاحظهء كرم مرجو .
جنيد گويد : « الرجاء ثقه الجود من الكرم الموجود ، فمن يرجوا لقاء ربه فليعمل عملا صالحا » .
( مصباح الهدايه ص 392 - تاريخ تصوف 646 ) .
در شرح منازل است كه رجاء ضعيف - ترين منازل مريد است زيرا رجاء جز باعمال و ديدن اعمال نباشد و خواص را التفاتى باعمال خود نيست و فضل حق را رؤيت كنند .
( شرح منازل ص 54 )
رِجالِ غَيب
- ( اصطلاح عرفانى ) نجبا را رجال غيب گويند چنان كه فرمودند