بمعنى قطع است و عزل است از سمتى و كندن جامه بود و بضم ازالهء زوجيت بود بر قبول زن بلفظ خلع در اين نوع طلاق زن مهر خود را دهد و خلع كند خود را از قيد زوجيت مرد و بالجمله طلاق خلعى طلاقى است در مقابل عوض معين ، صيغه خلع « خلعتك على كذا و انت مختلعة على كذا » ( از شرح لمعه ) ج 2 ص 133 - الفقه على . . . ج 4 ص 386 ) .
« و هو طلاق بعوض مقصود لازم لجهة الزوج و صيغة الخلع ان يقول الزوج خلعتك على كذا و انت مختلعة على كذا ثم يتعبه بالطلاق فى القول الاقوى . . . و كل ما يصح ان يكون مهرا صح ان يكون فدية و لا تقدير فيه . . . و اذا تم الخلع فلا رجعة للزوج قبل رجوعها فى البذل و للزوجة الرجوع فى البذل مادامت فى العدة » ( از شرح لمعه ج 2 ص 131 - 137 ) .
در كليات حقوقى آمده است :
خلع در جائى است كه زن از مرد كراهت داشته باشد و مبادرت در جائى است كه كراهت از طرفين باشد .
چون طلاق بدست مرد است زن براى رهائى خود چارهء ندارد مگر اينكه چيزى به او بذل نمايد كه در مقابل او را طلاق دهد و آن را فديه گويند .
و مأخذ آن قول حق عز شأنه است در سورهء بقره
( وَ لا يَحِلُّ لَكُمْ أَنْ تَأْخُذُوا مِمَّا آتَيْتُمُوهُنَّ شَيْئاً إِلَّا أَنْ يَخافا أَلَّا يُقِيما حُدُودَ اللَّهِ
فَلا جُناحَ عَلَيْهِما فِيمَا افْتَدَتْ بِهِ )
.
در مورد خلع آنچه را كه زن بمرد براى طلاق ميدهد ممكن است بيشتر از مهريه باشد و لكن در مورد مباراة مرد حق گرفتن بيشتر از مهريه را نخواهد داشت .
صيغهء خلع عبارت است از خالعتك يا خلعتك على كذا فانت طالق . و اگر وكيل اجراء صيغه نمايد عبارت آن به اين نحو است خالعت فلانة وكالة عن زوجها بكذا .
و صيغهء مباراة را مرد به اين نحو جارى ميسازد بارأتك على كذا فانت طالق و اگر وكيل باشد ميگويد بارأت فلانة وكالة عن زوجها بكذا .
وقتى خلع يا مباراة واقع شد مرد حق رجوع نخواهد داشت و لكن اگر زن به بذلى كه كرده رجوع نمود مرد هم حق رجوع خواهد داشت اگر بخواهد ميتواند رجوع كند .
بنا بر اين خلع و مباراة كه ذاتا از اقسام طلاق بائن هستند با رجوع زن بفديه برجعى مبدل خواهد شد .
هرگاه بين مرد و زن در مقدار فديه اختلافى باشد اثبات بعهدهء مرد است و با نداشتن بينه قسم بزن توجه خواهد يافت .
و اگر اختلاف بين آنها در رد فديه باشد اثبات با زن و قسم بعهدهء مرد است .
خلع عادت
- ( اصطلاح عرفانى ) خلع عادات بمعنى ترك عادت و رسوم و علايق دنيوى است .
شاعر گويد :
بگذر ز طبيعت و ز عادات * كز بندگيش برى سعادات
خَلعَت
- ( اصطلاح عرفانى ) عبارت از الطاف الهى است كه سالك را رسد ، تركيبات اين اصطلاح در متون عرفانى بسيار است از جمله ، خلعت اجتباء ، خلعت ديبا ، خلعت رسالت ، خلقت قربت ، قربت ، خلعت مروت .