الْآخَرِينَ »
و انا رأيت ثم رأيت » و آن ظرف غير متصرف است .
ثَمامِيَّه
- ( اصطلاح كلامى ) يكى از فرق كلامى است ، و كسانى را گويند كه پيرو ثمامة بن اشرس نميرىاند و مىگويد هر گاه فاسقى بر فسق خود بميرد و توبه نكند مخلد در آتش جهنم بود و نيز گويد افعال متولده را فاعلى نبود زيرا نتوان آن را بفاعلى منسوب كرد و مثلا هر گاه كسى كارى انجام داد و يا سخنى بگفت و بمرد و پس از آن ، از آن فعل يا قول اثرى آمد نتوان آن را بمرده منسوب كرد و از طرفى به خدا هم نتوان نيست كرد زيرا منتهى بدين شود كه وى فعل قبيح انجام دهد پس افعال متولده را فاعلى نبود و مىگويد اهل مذاهب و اديان باطله بمانند كفار و مشركين و زنادقه و يهود و نصارى و مجوس در روز قيامت خاك شوند و همين طور است وضع بهائم و پرندگان و اطفال مؤمنين و اقوالى ديگر .
( رجوع شود به شهرستانى ضميمه ابن حزم جلد اول ص 90 و ملل و نحل شهرستانى ص 31 ، 32 ) .
ثَمَن
- ( اصطلاح فقهى ) بها و ارزش و قيمت چيزى را گويند ( رجوع شود به كشاف ج 1 ص 196 رجوع به بيع شود ) .
ثمن و مثمن از مقومات و اركان بيع است پس اگر ثمنى در بين نباشد بيعى واقع نخواهد شد زيرا بيع بنا بر اينكه مبادله مالى بمالى باشد نسبت و اضافه بين دو مال برقرار خواهد بود و اضافه بدون طرفين تحقق نخواهد يافت و همچنين است اگر بيع به تبديل مالى بمالى تفسير شود زيرا بر اين تقدير نيز به دو طرف بستگى دارد .
همان طورى كه مثمن ميبايست از حيث جنس و وصف و مقدار معلوم باشد و هر گاه از اين جهات مجهول باشد بيع فاسد خواهد بود ، ثمن نيز بايد از اين جهات معلوم باشد و هر گاه از اين جهات مجهول باشد بيع فاسد خواهد بود .
مشاهدهء ثمن كافى است از حصول علم و اطلاع به آن به شرط اينكه از مقادير نباشد و الا تعيين مقدار آن از حيث وزن و عدد لازم است ، پس اگر شخص متاع معينى را به يك مشت پول خريدارى نمايد و معلوم نباشد عدد آن چقدر است معامله باطل خواهد بود .
- هر گاه ثمن شيئى مشخصى بوده و مشترى عين آن را تسليم نكرده بجاى آن چيز ديگر داده باشد بايع حق فسخ خواهد داشت . اما اگر ثمن كلى باشد مشترى در تعيين هر فردى از آن كلى ، مختار خواهد بود و به آنچه در دست دارد تعين پيدا نخواهد نمود .
( كليات ص 87 ، 88 ) .
بعد از وقوع عقد ، ثمن يا مثمن قابل زياده و نقصان نيست خواه تقابض حاصل شده باشد يا نه . پائين آوردن ثمن يا مثمن بعد از عقد يا بالا بردن آن در معنى هبه يا اسقاط و ابراء مقدارى از آن خواهد بود اما عقدى كه صحيحا واقع شده قابل تغيير و تبديل نخواهد بود .
بلى ممكن است بموجب خيار مجلس يا نوع ديگرى از خيارات آن عقد فسخ شود و عقد ديگرى بين متعاقدين در زائد يا ناقص منعقد گردد .