عرض است . مدلول خبر محتمل صدق و كذب است بر خلاف مدلول انشاء رجوع بامر و نهى شود . و رجوع به ( مطول ص 19 - 24 - 191 - 202 ) شود .
( در معنى فلسفى رجوع بايجاد شود ) .
انْشِقاق عَمُود الصُّبْح
- اين اصطلاح را شيخ اشراق در تلويحات به كار برده است . و منظور ظهور انوار معارف حقه است در عالم ماده و در كالبدهاى انسانهاى كامله و تابش انوار انعكاسى انسانهاى كامله است به جهان وجود .
( از تلويحات ص 8 - 2 )
انْصارِيَّه
- يكى از فرق متصوفه است و منسوب به خواجه عبد اللّه انصارى هروى است .
( از طرائق الحقائق ج 2 ص 163 )
انْصِداع
- اين اصطلاح عرفانى است و فرق بعد از جمع است بظهور وحدت در كثرت و اعتبار كثرت در وحدت .
انْصِراف مُطْلَق بِه مُتَعارَف
- از اصطلاحات فقهى و اصولى است : اگر مطلقى در بيان شارع يافته شود بايد حمل بر امر متعارف شود .
اگر چه عادت كه عبارت است از تكرار عمل مثبت حكم نيست و لكن ممكن است در مقام معامله و استعمال موجب انصراف مطلق باشد به اين طور كه كلام متعاقدين از لحاظ تعيين موضوع بر آن حمل شود .
مثلا اگر عادت شهرى بر اين جارى است كه حمال متاع را در خانه آورد ، صاحب متاع حق ندارد حمال را مجبور سازد كه آن را داخل خانه درآورد - بر عكس اگر قضيه معكوس باشد حق الزام او را خواهد داشت اگر چه در مقاوله شرط نشده باشد .
پس عادت قرينهايست قائم مقام لفظ در تعيين مراد و به همين راجع است مسألهء تعارض عرف عام و خاص كه محل اختلاف است بين اصوليين كه كدام يك مقدم است در حالى كه استعمالات بر حسب اختلاف موارد مختلفند و قاعده مطردى وجود ندارد . بلكه مرجع در تعيين مراد از الفاظ باصول لفظى است و اگر بين اصول لفظيه تعارض باشد بايد باصول عملى از قبل برائت و استصحاب رجوع نمود .
بهر حال عادت به خودى خود از اصولى نيست كه بتوان از آن حكمى يا موضوعى را استنباط نمود بلكه امر آن دائر مدار ظهور عرفى است بطورى كه قرينه حاليه بر آن باشد ، مثل مطلق كه منصرف است بفرد شايع الاستعمال و مثل مجاز مشهور در صورتى كه شهرت در نظر عرف و عادت صارف از ظهور باشد .
بنا بر اين عادت در صورتى معتبر است كه مطرد يا غالب باشد بلكه اگر اطراد نداشته باشد اسم عادت بر آن صادق نيست .
پس به مجرد عادت نبايد لفظ را از معنى حقيقى خود صرف نمود بلكه صرف نظر نمودن از آن بسته است به اين كه در مورد خاصى از موارد استعمال عادت قرينهء صارفه از حقيقت بوده و متكلم در تعيين مراد به آن استناد كرده باشد