تركيبات :
مُصَوِّرِ اشْباح
- ( تفسير حدائق ص 273 ) .
اشْباحِ مَغْلُوبْ
- ( تفسير حدايق ص 217 ) .
اشْتِداد
- ( اصطلاح فلسفى ) اشتداد بمعنى قوت و شدت يعنى سرعت در سير است . شدت در مقابل و نقيض لين و رخا است « شدت ارض » صلابت و محكمى آن را گويند « شديد » به معناى شجاع و قوى است .
« شدائد » بمعنى سختيها و دشواريها است .
« تشديد » بمعنى قدرت و قوت نشان دادن در كار است .
اشتداد از نظر مفهوم فلسفى آن مناسب با معناى لغوى آن « قوت » است و مقابل ضعف است و نوعى از حركت در كيف است . كه بنام استحالت خوانده مىشود و اشتداد جوهرى را بنام تكوين مينامند .
اين مسأله كه آيا جوهر هم قابل اشتداد هست يا نه مورد اختلاف است همانطور كه بعضى وجود را قابل اشتداد و ضعف ميدانند و بعضى منكر وقوع شدت و ضعف در وجودند .
كسانى كه منكر وقوع حركت در جوهرند اشتداد جوهرى را قبول ندارند و كسانى كه مانند صدر الدين شيرازى قائل به حركت جوهريهاند گويند همانطور كه اشتداد در كيف واقع است جوهر اشياء نيز قابل شدت و ضعف است و حركت اشتدادى در جوهر نيز جريان دارد چنان كه آب در اثر حركت اشتدادى موجود در جوهر و كيف متدرجا تبديل به هوا مىشود . « و لا فرق بين اشتداد الجوهرى المسمى بالكون و بين اشتداد الكيفى المسمى بالاستحالة » .
( رسائل ملا صدرا ص 32 ) وى در مورد اشتداد در وجود گويد :
وجود اصل در موجوديت بوده و ماهيات تابع انحاء وجوداتاند و افراد وجود بعضى اشد و بعضى اضعفاند و بالجمله اشتداد چه آنكه در هيآت كيفيه باشد يا در صور جوهريه عبارت از حركت در وجود شىء است نه در ماهيت آن .
( اسفار ج 2 ص 90 و 91 )
اشْتِدادِ جَوْهَرِى
- رجوع باشتداد شود .
اشْتِراك
- ( اصطلاح ادبى و اصولى ) اشتراك در نزد ادباء عرب و اصول و ميزان اطلاق بر دو معنى شود يكى آنكه لفظ مفرد موضوع براى مفهوم عام مشترك بين چند فرد شود و آن را اشتراك معنوى گويند و اين قسم خود منقسم شود به متواطى و مشكك و ديگر آنكه لفظ مفرد موضوع براى دو معنى با هم باشد بر سبيل بدليت بدون ترجيح يكى بر ديگرى و آن را اشتراك لفظى نامند و لفظ را مشترك نامند در مقابل منقول كه نقل لفظ باشد از معنى بمعنى ديگر كه يكى از آن دو معنى حقيقت اوليه است و ديگر مجاز يا حقيقت عرفى و شرعى ، ما بين اصوليان و ادباء اختلاف است كه آيا اشتراك در لغت واقع است يا نه بعضى گويند وقوع اشتراك در لغت واجب و لازم است زيرا الفاظ متناهىاند و معانى نامحدود و لازم است كه لفظ واحد را معانى بسيار باشد و بعضى ديگر محال