آنها به واسطهء همين دو خصلت ، بر وقوف اجبار مىكند - و گزند ديگرش آن است كه به واسطهء افعال بشعه [ 1 ] و حركات ناشايسته كه نتايج كبر است ، تمام مردم را بر عداوت خود دعوت مىكند و رشته اتحاد و التئامى [ 2 ] كه اساس پايدارى انسانهاست قطع مىنمايد و آن بيچاره را به واسطهء همين سجيّه دنيّه ، در زاويه وحشت و وحدت مغلولاليدين محبوس مىنمايد و اين خصلت را اگر هيچ ضررى نباشد جز اينكه جميع مردم متصف بدان را مكروه و مبغوض مىدانند ، همين كافى است - اين است مساوى [ 3 ] خصلت كبرى كه ناشى از مزيت نيل كبرى شده باشد . عجيب آنست كه ما در مملكت خود بسيارى از اشخاص را مىبينيم كه از تكبر به عالم نمىگنجند : از روى فخر و عظمت بر آسمان و زمين منت مىنهند ، با وجود اين ، آنها را هيچگونه مزيتى كه داعى [ 4 ] بر آن خلّه [ 5 ] باشد ، نيست . نمىبينى آنانى را كه در گردونها [ 6 ] بر پشت افتاده و پاى بر پاى نهاده بهغايت كبريا ، از اين كوچه و بازارها عبور مىنمايد ؟ هيچ نظر نكردى بر آنانىكه بر پشت اسب كج نشسته ! و كلاه خود را بر يك طرف نهاده ، متكبرانه در حين مرور و عبور بر يمين و شمال [ 7 ] نظر مىاندازند ؟ كدام مملكت را فتح كرده است ؟ در كدام ميدان محاربه داد مردى داده است ؟ كدام امر بديعى [ 8 ] را اختراع نموده است ؟ كدام علم جديدى را ايجاد كرده است ؟ كدام عقده [ 9 ] سياسى را حل كرده است ؟ كدام سرى از اسرار وجود را كشف كرده است ؟ سبحاناللَّه ! اين شخص مارشال ملتك است ، اين جنرال كركوا است ، اين جنرال گرىبالدى است ، اين بسمارك است ، اين پالمرستون است ، اين قورژه كف است ، اين نيوتن است ، اين ركفلر است ، اين كاليلو است ؟ اختراع تلغراف از اين شخص شده است ؟ سكةالحديد [ 10 ] را اين انشاء نموده است ؟ اين صنايع بديعه آثار افكار همين شخص است ؟ عجب بى جا ، اين است تكبر بىمعنا ، خاكش بر سر ! اگر اندكى شعور داشتى و يا او را
هامش
[ 1 ] . بيمزگى و اطوار زشت را گويند .
[ 2 ] . پيوستن
[ 3 ] . بديها
[ 4 ] . برانگيزنده - خواننده
[ 5 ] . روش
[ 6 ] . كالسكه
[ 7 ] . راست و چپ
[ 8 ] . تازه و جديد
[ 9 ] . گره بسته و امر مشكل را گويند .
[ 10 ] . خط آهن