طول آن قريب به يك فرسخ و نيم ، و عرض آن نيم فرسخ است ، و بر كنار رودخانهء گنگه « 1 » كه به خوبى و لطافت و عذوبت مشهور است واقع است ، و بازارات با شكوه و عمارات و ابنيهء عاليه در آن بسيار است ، و در كنارهء دريا مسجد و مدرسهء بسيار عالى است كه در ازمنهء سابقه نوّاب سيف خان بهادر كه يكى از حكّام و بزرگان قزلباشيه بود « 2 » او را بنا كرده است ، و به جهت اخراجات آن نيز بعضى امكنه مقرّر كرده است ، و عدد جمل آيهء شريفه :
أَنَّ الْمَساجِدَ لِلَّهِ فَلا تَدْعُوا مَعَ اللَّهِ أَحَداً
« 3 » موافق تاريخ بناى اوست « 4 » ، و الى الآن مضبوط و مستحكم است ، و فى الجملة آثار خرابى به سبب عدم تعمير در آن ظاهر شده است .
و در اين اوقات بعضى از جهّال نامه سياه از اولاد دخترى نوّاب سراج الدوله شهيد سابق الذكر ، مدرسه و توابع آن از اراضى و قفيهء آن را غصب كرده ، در آن عمارت ساختهاند « 5 » ، و مؤمنين به سبب عدم قدرت ممانعت نمىتوانند نمود .
مجملا : چند روزى در آن بلده ماندم ، حضرات اعزّه و بزرگان و مقدّسين و مؤمنين به ملاقات آمدند و به تحقيق مسائل شرعيّه مشغول شدند .
الحق در اين مرحله نيز وى را از ساير بلاد بنگاله « 6 » خصوص دار
هامش
( 1 ) گنگا : « ج » .
( 2 ) بوده : « الف » .
( 3 ) سورهء جن ( 72 ) : 18 .
( 4 ) عدد جمل آيهء شريفهء ( 1037 ) مىشود كه مطابق با تاريخ بناى آن است .
( 5 ) ساخته است : « الف ، ج » .
( 6 ) بنگالا : « ج » .