و از جمعى از ثقات شنيدهام كه آخوند ملّا محمّد صالح مرحوم ، مكرّر مىفرمودهاند كه : من از جانب جناب اقدس الهى حجّتم بر طلّاب علوم دينيّه ، زيراكه در فقر از من افقرى « 1 » نبود كه مدتى را به چراغهاى بيت الخلاء در هنگام مطالعه گذرانيدم ، و در عدم حافظه و ذهن از من بدترى نيست كه خانهء خود را گم مىكنم ، و اسامى اولاد خود را فراموش مىنمايم ، و با اين مراحل سى سال از عمر من گذشته بود كه ابتدا به درس نمودم ، و از « الف و با » شروع كردم ، و مع ذلك نهايت جد و جهد خود را مصروف داشتم و رسيدم به آنچه از درياى رحمت بىپايان احديت مقسوم من بود ،
لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى
« 2 » .
و تأليفات بسيار از آن عاليجناب در صفحهء روزگار به يادگار است ، و از آن جمله است : « شرح اصول كافى » ، در چند مجلّد ، و « حاشيهء معالم الاصول » ، و « شرح زبدة الاصول » ، و غير آنها از كتب و رسايل ، و در دار السلطنهء اصفهان به رحمت ايزدى پيوست ، و در جوار آخوندان مجلسيّان مدفون گرديد ، و تاريخ وفاتش در نظر قاصر نيست .
در بيان نسل ملّا محمّد صالح مازندرانى از صبيّهء مرحوم آخوند مجلسى عليهم الرحمه « 3 »
و نسل او از صبيّهء مرضيهء آخوند - عليهم الرحمه - از چند ذكور و اناث
هامش
( 1 ) افقرى : فقيرترى .
( 2 ) سورهء نجم ( 53 ) : 39 .
( 3 ) عنوان : در « ج ، د » نيامده است .