ديگرى براى بررسى و ارزيابى صحيح البخارى ، به شمار آيد .
ز . وجه تحمّل حديث
براى نقل حديث از استاد توسّط شاگرد ، راههاى مختلفى است كه از جملهء آنها مىتوان به : سماع ، قرائت ، مناوله ، مكاتبه و اعلام ، « 1 » اشاره كرد . بهترين نوع براى نقل حديث استاد توسّط شاگرد ، « سماع » است و بيشتر احاديث بخارى ، از اين طريقْ وارد شدهاند ، « 2 » در صورتى كه الكافى ، عمدتاً روايات خود را به صورت معنعن آورده است .
البته با توجّه به وثاقت كلينى نزد علماى شيعه ، معنعن بودن روايات الكافى ، ضررى به اعتبار اسناد آن نمىزند . « 3 »
ح . مشتركات در سلسلهء اسناد
الكافى ، در اسناد روايات خود ، اسامى مشترك زيادى آورده است كه اين اسامى مشترك ، باعث مىشود كه سند چنين رواياتى ، مخدوش شود . به دو مورد از اين اسامى ، توجّه كنيد :
1 . محمّد بن اسماعيل : اين نام ، بين هفت نفر ، مشترك است كه چهار نفر آنها غير موثّقاند . « 4 » اين ، در حالى است كه منتقى الجمان ، معتقد است كه محمّد بن اسماعيل - كه در اسناد الكافى آمده - ، يكى از آن چهار نفرِ غير موثّق است . « 5 » 2 . محمّد بن يحيى : اين راوى هم به گفتهء محمّد امين كاظمى ، بين ثقه و غير ثقه ،
هامش
( 1 ) . علوم حديث و اصطلاحات آن ، ص 69 - 70 .
( 2 ) . ر . ك : همان ، ص 166 .
( 3 ) . ر . ك : پژوهشى در تاريخ حديث ، ص 475 ؛ دراية الحديث ، ص 58 .
( 4 ) . الكافى ، ج 3 ، ص 86 .
( 5 ) . پژوهشى در تاريخ حديث شيعه ، ص 478 .