بودن سند برخى روايات و استفاده از تعبير : « قال الفضل » و « قال يونس » ، گوياى اين است كه كلينى ، در نقل اين گونه مطالب ، مستقيماً از كتب اين دو نفر استفاده كرده است « 1 » و وقتى برخى مصنّفات و اصول ، در اختيار شيخ طوسى و شيخ مفيد بوده ، نمىتوان گفت كه كلينى ، اين اصول را در اختيار نداشته است .
5 . مدّت تأليف و تعداد احاديث
مدّت تأليف الكافى ، بيست سال بوده است . در مورد تعداد روايات آن بايد گفت كه نقلهاى مختلف وجود دارد ، مثلًا شهيد ثانى ، تعداد آنها را 16121 مىداند . به هر حال ، با توجّه به نسخهها ، اقوال و شمارشهاى مختلف ، از 16121 تا 16199 حديثْ نقل شده است .
هرچند در عصر كلينى ، تقسيمبندى كيفيت حديثْ مرسوم نبوده و اصطلاحات حديثى چهارگانه ، بعدها رايج شده است ، امّا مىتوان از نظر تقسيمبندى احاديث ، آنها را به شرح زير تقسيم كرد :
صحيح : 5072 حديث ؛ حسن : 144 حديث ؛ موثّق : 118 حديث ؛ قوى : 302 حديث ؛ ضعيف : 9485 حديث . « 2 »
6 . قسمتهاى مختلف كتاب
در مورد بخشهاى مختلفِ كتاب ، الكافى به سه قسمتِ : اصول ، فروع و روضه ، تقسيم مىشود . اصول ، مباحث اعتقادى ، فروع ، مسائل فرعىِ فقهى ، و روضه ، احاديث خارج از دو موضوع قبل را بررسى كرده است . جالب اين كه انتخاب نام « روضه » براى اين احاديث ، ابداع مرحوم كلينى است ؛ چون قبل از او - جز ابو العبّاس مبرد در نحو - ، كسى اين نام را انتخاب نكرده است .
هامش
( 1 ) . الكافى ، ج 7 ، ص 90 ، 98 ، 105 ، 108 و 115 .
( 2 ) . گزيدهء كافى ، ج 1 ، ص 21 .