339 : 1953 )
دكتر محمد مهدى البصير در تحليل و بررسى شعر سيد حيدر و كيفيت اشعار رثايى وى ، او را " تك سوار بىبديل ميدان رثا در قرن سيزدهم هجرى " معرفى مىكند . ( البصير ، 53 : 1990 )
دكتر محمد مهدى البصير عوامل رثاى او را به دو دسته درونى ( روانى ) و ثقافى ( فرهنگى ) تقسيم بندى كرده و در تحليل اينكه چرا رثا در شعر وى از كميت بيشترى برخوردار است ، يكى از دلايلش را ظاهرى دانسته يعنى يتيمى در كودكى ، و فقر و مرض در بزرگسالى را يكى از دلايلى دانسته كه او را به اين سمت سوق داده و از نظر باطنى معتقد است كه سيد حيدر فطرتاً شاعرى غمگين است و غم و اندوه با سرشت وى عجين گشته است و نگاه او به زندگى ، نگاهى توأم با درد و اندوه و يأس و نااميدى است كه چيزى جز حسرت و تأسف در آن نمىتوان يافت . ( همان ) در حالى كه اين نظريه از ديد عزيز مسلم كاملا نادرست است ، سيد حيدر نه تنها شاعرى افسرده و غمگين نيست بلكه همانگونه كه خود دكتر البصير هم اذعان كرده ، حجم زيادى از ديوانش را مدح و تهانى تشكيل داده و الفاظى كه در قصايد مدحىاش استفاده كرده دليل بر فرح و شادى روحى اوست . ( عزيز مسلم ، 46 : 2011 )
اما عامل فرهنگى كه دكتر محمد مهدى البصير در برترى سيد در رثا آورده " ارتباط قوى وى با شريف رضى و شاگرد او مهيار ديلمى " است . ( البصير ، 54 : 1990 ) كه اين عامل صحيح است و در شعر رثايى وى از آن دو و نيز از شاعرانى كه در مدح و رثا سرآمد بودند ، تأثير پذيرفته است .
سيد حيدر در دو قصيده كه شامل 148 بيت مىباشد ، به رثاى امام على ( ع ) پرداخته و در خلال اين ابيات به اوصاف و ويژگىهاى فردى ، اجتماعى و سياسى ايشان اشاره كرده است و همراه با تصوير حوادث ، به عوامل شهادت وى اشاره مىكند . نگرش او در اين قصايد ، تصويرى حماسى و روايى - تاريخى است و با الفاظى فصيح و معانى عميق اطلاعات تاريخى بسيارى را در آن گنجانده است . وى در خلال رثا ، بيشتر به مصائب و مشكلات جامعه پرداخته و سعى در پيوند گذشته تاريخ با وضعيت اجتماعى و سياسى زمان خود داشته است و
اهل بيت ( ع ) در شعر سيد حيدر حلى و شهريار ( فارسى ) — صفحة 64
مساهمون: گلثوم تنها
ص٦٤