شركت در قيام هاى سياسى - اجتماعى اين دوره در عصر سياسى فعال بود . در زمينه اجتماعى نيز با چشم پوشى از پاره اى محدويت ها نظير عدم جواز اشتغال در برخى مشاغل خاص ، اجبار در پوشيدن نوع مخصوصى از لباس در برخى زمان ها و . . . آزادى عمل نسبى داشته ، مى توانستند به مشاغل مهم و پر درآمدى همچون پزشكى ، بازرگانى و . . . و مشاركت در امور اجتماعى بپردازند هر چند نشانه هايى از عدم محبوبيت و گاه تحقير اين گروه در ميان عامه مردم و نداشتن منزلت اجتماعى مناسب نيز در گزارش هاى اين عصر به چشم مى خورد . در زمينه مذهبى نيز گزارش ها حاكى از آن است كه اهل ذمه با محدوديت خاصى مواجه نبودند و مراكز عبادى آنها در مناطق مختلف داير بود ، براى نظارت بر امور دينى تشكيلات و سلسله مراتب خاص روحانى خاص خود را داشتند و مراسم دينى آيين هاى مذهبى خويش را آزادانه به جا مى آورند . نكته قابل توجه ديگر در زمينه مسائل دينى اين گروه ، وجود اختلافات مذهبى و اعتقادى در ميان پيروان اين اديان بود كه گاه منجر به بروز شورش و دخالت حكومت براى آرام كردن آن مى باشد .
1529 . وضعيت سياسى و اجتماعى شيعيان عراق در دوران حزب بعث 1968 - 2003 م / 1347 - 1382 ه . ش
ابرار حيدرى
استاد راهنما : سيد حسين فلاح زاده
استاد مشاور : احمد سعدى
دانشكده علوم سياسى و اجتماعى ، دانشگاه باقر العلوم عليه السلام قم ، 1389 ؛ كارشناسى ارشد
چكيده : پژوهش حاضر با عنوان وضعيت سياسى و اجتماعى شيعيان عراق در دوران حزب بعث به پاسخ اين سوال مى پردازد كه وضعيت شيعيان عراق در سالهاى 1968 ، از زمان روى كار آمدن حزب بعث تا سقوط آن در 2003 از لحاظ سياسى و اجتماعى چگونه بود ؟ فرضيه پژوهش برآنست كه شيعيان عراق در دوره حزب بعث با نوعى استيصال حقيقى سازمان يافته اى از طرف رژيم بعث مواجه شدند كه زمينه هاى ضعف اجتماعى و سياسى آنان را در دراز مدت فراهم آورد . شيعيان عراق كه اغلب درمناطق وسيع و حاصلخيز فرات ميانى وجنوب سكونت دارند تاريخ و سابقه تشيعشان متفاوت است . يك جا نشينى عشاير و اسكان دايمى آنها اگرچه گاها بدلايل سياسى ، توسط عثمانيها براى تضعيف شالوده عشايرى صورت پذيرفت ؛ ولى سبب گرديد تا قبايل در جريان ارتباط با قبايل شيعه و سكونت در مناطق حاصلخيز نهر هنديه در كربلا ، به تشيع گرايش نمايند . وجود عتبات مقدس در عراق و ورود مداوم زائران عتبات از جنوب عراق نيز يكى از دلايل عمده تشيع قبايل مناطق جنوبى عراق گرديد . حوزه علميه در نجف نقش قابل ملاحظه اى در تكوين جامعه شيعى عراق ايفا نمود ومبلغان نيز در اين دوره سهمى البته باشدت و ضعف ، در تشيع قبايل داشتند . انديشه ها وعملكرد سه تن از مراجع اين دوره در شكل گيرى و جهت دهى جامعه شيعى موثر بود . رژيم بعث با ابزارهاى گوناگون و در سه جهت سعى كرد تا جامعه شيعى عراق را كه اغلبيت جامعه عربى و مذهبى را در عراق تشكيل مى دهند ، نابود بلكه استيصال نمايد . ابتدا با مطرح كردن مسأله شعوبى و احياى آن و خطرى كه نسبت به جامعه عربى دارد ، همچنين اعمال محدويتهاى گسترده و همه جانبه به لحاظ فكرى ، فرهنگى ، اقتصادى نسبت به شيعيان و بالاخره تلاش براى استيصال شيعيان در تعقيب ، شكنجه و اعدام ، عقوبتهاى