اشارات و تلميحات مربوط به سرزمين عراق در ادبيات فارسى
دكتر نرگس اسكويى « 1 »
چكيده
همجوارى دو كشور ايران و عراق و تعاملات ديرينه و گسترد فرهنگى ، مذهبى ، سياسى ، اقتصادى و ادبى ما بين دو كشور ، همواره در طول تاريخ ادبيات ايران ، موجبات بهرهمندى از اشارات و تلميحات بسيارى به اعلام مختلف و خصوصا نامجاىهاى سرزمين عراق را در ادبيات فارسى فراهم آورده است . مشخص اصلى تلميحات ادبى آن است كه به جهت كثرت و شمول استفاده ، شهرت و ماندگارى نامحدودى كسب نموده ، اعتبارى نزديك به اساطير در تاريخ و ادبيات يك كشور مىيابند . اشارات و تلميحات ادبى مربوط به عراق ، برجستگى خاصى را به اين سرزمين و مظاهر فرهنگى و تاريخى گوناگون آن در ادب ايرانزمين بخشيده است و علاوه بر آن از آشنايى و روابط عميق و مشترك فيما بين دو كشور در ابعاد متعدد و همچنين اهميت اين كشور از منظر ايرانيان حكايت مىكند . اين مقاله به جستجوى تلميحات برگرفته از تاريخ و تمدن عراق در سيماى ادب فارسى پرداخته است و نتيج حاصل از تحقيق گوياى آن است كه جلو اعلام [ نام شهرها ( بغداد ، بصره ، كوفه . . . ) امكن تاريخى ( ايوان مدائن و . . . ) ، نامجاىهاى جغرافيايى همچون نام كوهها ، رودها ( دجله ، فرات و . . . ) ] و اشاره به مسايل فرهنگى و سياسى عراق به شكل اشارات و تلميحات ، به گونهاى فراگير و پردامنه در آثار ادبى منظوم و منثور فارسى مورد استفاده قرار گرفته است و نيز گويندگان ادبيات فارسى از اين اعلام در طى تصويرگرىها و ايماژهاى بديع بسيار بهره يافتهاند .
كليد واژه : عراق ، ادبيات فارسى ، اعلام جغرافيايى و تاريخى ، تلميح ، ايماژ .
هامش
( 1 ) . استاديار زبان و ادبيات فارسى ، دانشگاه آزاد اسلامى واحد سما تبريز /noskooi @ yahoo . com