بررسى تطبيقى طنز تلخ در اشعار جميل صدقى الزهاوى و ملك الشعراى بهار
مهدى عابدى « 1 »
فرشته تجلى « 2 »
چكيده
طنز تلخ اگر چه در ظاهر مخاطب را مىخنداند اما عمق و ژرفاى آن اين خنده را از لبانش مىزدايد و رذالتها را در برابر ديدگانش پديدار مىگرداند . هر چه تضادها و تناقضهاى سياسى و اجتماعى بيشتر باشد ، فراگيرى اين نوع طنز نيز در ساحت ادبيات بيشتر مىشود . از جمله شاعرانى كه در عصر معاصر به برخى قضاياى سياسى اجتماعى طنزگونه نگريسته و آن را به نظم در آورده ، جميل صدقى الزهاوى شاعر عراقى و ملك الشعراى بهار شاعر پارسى گو مىباشد ؛ كه هر كدام در زمان خود با ظلم ها و تبعيض هاى ناشى از حكومت عثمانى و قاجار روبه رو بوده و فسادها وكژى هاى موجود را درك كرده ؛ از اين رو سعى نمودهاند با بهره گيرى از عنصر طنز تلخ در برخى از سرودههايشان مردم را به تأمل واداشته ، آنها را بيدار كرده و بر آگاهى آنان بيفزايند و به اين ترتيب جامعه را به سمت اصلاح و پيشرفت هدايت نمايند .
جستار حاضر بر آن است تا ضمن بررسى اوضاع سياسى و اجتماعى عصر عثمانى و قاجار ، همراه با ذكر نمونههايى از اشعار اين دو شاعر كه طنز گونه نابسامانى ها را به چالش كشيدهاند ؛ به روشى توصيفى تحليلى و نيز تقابلى اشتراكات و تمايزات ميان آنها را مورد بررسى قرار دهد .
كليد واژه : ادبيات تطبيقى ، طنز تلخ ، جميل صدقى الزهاوى ، ملك الشعراى بهار .
هامش
( 1 ) . استاديار گروه عربى دانشگاه اصفهان /Shas sanalian @ yahoo . com( 2 ) . دانشجو كارشناسى ارشد زبان و ادبيات عرب ، دانشگاه اصفهان /tabassom 501 @ yahoo . com