نقش شيعيان كوفه در گسترش مذهب تشيع در قم
رسول احمدى « 1 »
دكتر سيد رسول موسوى حاجى « 2 »
چكيده
شهر قم از جمله شهرهاى معتبر پيش از اسلام بوده است كه در دوران حكومت ساسانيان جزو قلمروى آنان محسوب مىگرديد . با ظهور دين مبين اسلام ، اين شهر در سال 23 ق توسط سپاه ابوموسى اشعرى فتح شد ، ليكن اهالى آن با پرداخت جزيه به آيين زرتشت باقى ماندند . در واپسين سالهاى سده نخست هجرى قمرى و در دوران حكومت وليد بن عبدالملك اموى ( سال 94 ق ) گروهى از اعراب شيعه مذهب اشعرى كوفه كه مورد غضب حجاج بن يوسف ثقفى والى خليفه بر حكومت عراقين قرار گرفته بودند ، به ناحيه قم مهاجرت نمودند . پژوهش حاضر با استناد به شواهد تاريخى و باستان شناختى كوششى در شناخت جايگاه شيعيان مهاجر كوفه در گسترش مذهب تشيع در منطقه ايران مركزى و بويژه ناحيه قم است . در حقيقت ساكنان قم به واسطه نزول اعراب شيعه مذهب اشعرى از همان آغاز ، اسلام را با آيين تشيع پذيرفتند . طايفه مزبور پس از اندك زمانى بر ساكنان بومى شهر تسلط يافتند و در ادامه از هيچ كوششى در جهت گسترش آيين تشيع در منطقه و همچنين آبادانى قم دريغ ننمودند . از طرف ديگر ، در آغاز سده سوم هجرى با رحلت حضرت معصومه ( س ) در شهر قم و تدفين ايشان در اين مكان ، بر اهميت مذهبى شهر افزوده گرديد و از آن پس اين شهر به يكى از بزرگترين مراكز علمى جهان تشيع تبديل گرديد .
كليد واژه : قم ، صدر اسلام ، مذهب تشيع ، كوفه ، اعراب اشعرى .
هامش
( 1 ) . دانشجوى دكترى باستان شناسى دانشگاه مازندران /Ahmad irasul 1390 @ gmail . com( 2 ) . دانشيار گروه باستان شناسى دانشگاه مازندران /seyyed rasool @ yahoo . com