الهامات و ابداعات در هنر تمدن هخامنشى و آشور با تاكيد بر نقوش برجسته سنگى
معينه السادات حجازى « 1 »
چكيده
همجوارى دو تمدن بزرگ باستانى بين النهرين و ايران ، بستر مناسبى را جهت تبادلات و تنازعات فرهنگى و و اجتماعى بين آن دو فراهم كرده است . مراودات بين منطقه اى زمانى بيشتر گشت كه دولت هخامنشى به عنوان بزرگترين تمدن زمان خود ، بسيارى از ملل ديگر را تابع خود نمود .
شاهد امر كتيبه ها ، معمارى و هنرهاى گوناگونى است كه تحت تاثير ارتباطات بين منطقه اى ، نفوذ و گسترش مرزهاى جغرافيايى حاصل گشته است . بارزترين هنر هخامنشى نقش برجستههاى سنگى به كار رفته در كاخهاى تخت جمشيد ، پاسارگاد و شوش محسوب مى گردد . در انديشه بسيارى از محققان و باستان شناسان هنر هخامنشى آميزهاى از هنر ملل تابعه چون مصر ، يونان و آشور مىباشد . اين پژوهش با هدف مطالعه و شناخت ويژگيهاى نقوش برجسته سنگى در دوره هخامنشى و تطبيق آن با نقش برجسته هاى آشورى ، سعى در استنتاج نكات اشتراك و افتراق اين هنر در اين دو تمدن دارد .
بر طبق نتايج به دست آمده نقش برجستههاى هخامنشى در موضوعات بارعام ، حيوانات تركيبى عجيب الخلقه ، نقوش برجسته آشور در موضوعات شكارحيوانات ، جنگ و كشتار ، موجودات تركيبى به تصوير درآمدهاند . با توجه به كمبود نقشبرجستهكارى در هنر پيش از هخامنشى در ايران و مشابهتهاى موضوعى و گاهى تصويرى مىتوان تاثيرات منطقه آشور در هنر هخامنشى را تاييد نمود . وقار ، آرامش و ظرافت در نقش برجستههاى هخامنشى ديده مىشود كه منطقه آشور كمتر از اين امر بهره برده است . همچنين نفوذ سابقه تصويرپردازى مصريان در هنر دو منطقه مشهود است . نحوه آرايش چين و شكن لباس در هنر هخامنشى تاثيراتى از هنر يونان را مىنماياند .
كليد واژه : نقش برجسته ، هخامنشيان ، آشوريان ، تبادلات بصرى .
هامش
( 1 ) . كارشناس ارشد هنراسلامى دانشگاه تربيت مدرس ، عضوهيئت علمى دانشگاه بجنورد /Hejazi art 321 @ yahoo . com