تاملى بر نظام معمارى خانههاى بغداد در مقايسه با خانهها در ديگر كشورهاى عربى
سميه اميدوارى « 1 »
مريم اميدوارى « 2 »
چكيده
تاملى بر خانههاى بغداد به عنوان يكى از پايتختهاى مهم جهان اسلام در دورانهاى مختلف اسلامى بخصوص در دوران عباسيان گوياى نظام خاص معمارى در اين خانهها در قياس با ديگر كشورهاى اسلامى بوده است .
تاملى بر الگوى خانهها در بسيارى از كشورهاى اسلامى و نظام سازماندهى در اين خانهها گوياى آن است كه اگرچه خانهها در اكثر كشورهاى اسلامى تحت نفوذ فرهنگ اسلامى واجد غايت تزيينات هندسى و اسلامى بوده است ، اما تامل در لايههاى پنهان معمارى اين خانهها گوياى آن است كه اگر چه اين خانهها واجد تك فضاهاى فاخر بوده است اما در مقياس كلان تر و در سازماندهى اين معمارى ، كمتر مىتوان عناصر فضايى خانههاى عربى را در يك نظام دقيق قرار داد و آنها را واجد يك نظام معمارى دقيق دانست . اين در حالى است كه در ميان كشورهاى عربى به جرات مىتوان گفت نظام معمارى در خانههاى عراق واجد تفاوت قابل ملاحظهاى با ديگر كشورهاى عربى بوده است . به عبارتى مىتوان نظام سازماندهى فضايى در خانههاى عراق را در يك منظومه فكرى و نظام واحد قرار داد .
بى شك عواملى فراتر از اقليم و بوم منطقه در نظام سازماندهى اين خانهها موثر بوده است كه از جمله مىتوان به پيشينه تمدنى يك سرزمين و تعاملات با ديگر سرزمينهاى بزرگ اسلامى اشاره نمود . اين مقاله تلاش مىكند با بررسى تطبيقى الگوهاى خانههاى عراق با ديگر خانههاى عربى منطقه به تمايزات اين نظامات معمارى و عوامل موثر بر اين تمايزات بپردازد .
كليد واژه : معمارى اسلامى ، خانههاى عربى ، بغداد ، تزيينات هندسى .
هامش
( 1 ) . استاديار گروه معمارى ، دانشگاه علم و هنر يزد /S . omidvari @ sau . ac . ir( 2 ) . دانشجوى كارشناسى ارشد معمارى ، دانشگاه آزاد اسلامى واحد تفت /Omidvari 266 @ yahoo . com