تاثير نهضت مشروطه ايران بر عراق عرب و نقش علماى شيعه ايران در عتبات
دكتر محمدحسن رازنهان « 1 »
داود محمدى كليان « 2 »
چكيده
علائق و اشتراكات ميان ايران و عراق عرب پس از صفويه و رسميت شيعه در ايران ، بيشتر صبغه دينى به خود مىگيرد ؛ وجود عتبات و حوزه علميه نجف ، موجب جذب علماى طراز اول ايران درآن شده است . كه اين علما علاوه بر داشتن مقلدان بسيارى در ايران ، در عراق نيز مقلدانى داشتهاند . اين سير سكنى گزيدن علماى شيعه در عتبات هم اكنون نيز مشاهده مىشود .
مرجعيت تام برخى از اين علما و توجه شان به حوادث ايران منجر به دخالتهاى مستقيم آنان گرديد تا ضمن حفظ از اسلام و جان مردم ، جلوع انحرافات و بدعتها نيز گرفته شود و اين رويكرد در دوره قاجاريه به اوج خود مىرسد . در دوره مشروطه عتبات تحت انقياد دولت عثمانى سنى مذهب بود و اين دولت نيز بر سير حوادث در ايران و تاثير آن بر عتبات عاليات - كه از لحاظ مذهبى با ايران همسو بود - مداقه مىنمود .
از طرفى ايرانيان متشرع نيز جهت مشروع بودن نهضت مشروطه و جلوگيرى از بدنام شدن آن تحت عنوان جنبشى الحادى ، خواهان دخالت علما و راهنمايىهاى آنان در اين زمينه بودند و ادعاهاى برخى از بابيان و بهائيان و منتسب دانستن برخى از رهبران مشروطه را به خود ، نشان مىدهد كه اين نگرانىها بىمورد نبوده است .
در اين پژوهش سعى شده تا به اين پرسشها پاسخ داده شود : آيا حوادث مشروطه ايران آن اندازه بر عراق عجم تاثير گذاشت كه در نهضتهاى ضد استعمارى و استقلال طلبى آن مؤثر باشد ؟ دول قاجار و عثمانى براى مقابله با اين حادثه چه تمهيداتى به كار بردند ؟ آيا با هم تعاملاتى داشتند ؟
كليد واژه : نهضت مشروطه ، علماى شيعه ، دولت قاجار و عثمانى ، عتبات عاليات .
هامش
( 1 ) . استاديار دانشگاه خوارزمى /www . Hasan raznahan @ yahoo . com( 2 ) . دانشجوى كارشناسى ارشد دانشگاه خوارزمى /www . d kaliyan @ yahoo . com