آثار قواعد نحو و بلاغت عربى در تدوين دستور زبان فارسى
دكتر خداداد بحرى « 1 »
چكيده
قواعد دستور زبان عربى كه از آن به علم نحو تعبير مىشود به بركت قرآن كريم و با تلاش علمايى چون خليل بن احمد فراهيدى ، سيبويه ، كسايى و . . . خيلى زود و طى قرنهاى اوليه هجرى تدوين ، رشد و گسترش يافت و به عنوان يك علم جديد در كنار ساير علوم قرآنى خود نمايى نمود ، اما در زبان فارسى توجه چندانى به اين امر صورت نگرفت و تدوين قواعد دستورى آن سالها پس از گسترش علم صرف و نحو عربى رخ داد و نگارش آن نيز به دست علمايى صورت گرفت كه غالبا با علوم عربى از جمله صرف و نحو و بلاغت آشنايى داشتند .
نگارنده در اين جستار در پى آن است كه اثر قواعد و اصطلاحات نحو و بلاغت عربى را در تدوين دستور زبان فارسى نشان دهد . بدين جهت ساختار جملههاى عربى و فارسى را از ديدگاه علماى نحو عربى و دستور نويسان فارسى با يكديگر مقايسه مىنمايد و وجوه اشتراك و اختلاف آنها را بيان مىكند . همچنين به نزديكى قواعد دستور زبان فارسى به مكتبهاى نحوى بصرى و كوفى اشاره مىنمايد سپس به اصطلاحات و تعاريف وضع شده براى قواعد زبان فارسى و به ميزان اثر پذيرى نگارندگان آن از اصطلاحات نحو و بلاغت عربى اشاره مىنمايد .
كليد واژه : نحو و بلاغت عربى ، دستور زبان فارسى ، ساختار جمله .
هامش
( 1 ) . استاديار دانشگاه خليج فارس بوشهر /Bahri 2017 @ yahoo . com