مكاتب نحوى در عراق
سميه محمّدى « 1 »
چكيده
مكاتب نحوى در عراق عبارتند از : 1 - مكتب بصرى ، كه ستون و قوام آن كتاب سيبويه است و محور تحقيقات و منبع علمى پيروان آن مكتب به حساب مىآيد ، در اين مكتب لازم آمد زبان را از مقولات عقلى و منطقى به شمار آورند و قانونهاى آن را ارائه دهند و اثبات نمايند كه در زبان تخطىها و انحرافها فقط صورى و ظاهرى مىباشد و داراى موجبات منطقى و برهانى است .
2 - مكتب كوفه : براى اين مكتب ، سنت ، با همة غنا و گوناگونى هايش منبع اصلى صرف و نحو محسوب مىشد ، هر صيغه و وزنى را كه در زبان قديم عرب قبل از اسلام ، و در كتابها و ادبيات مىديدند ، به صرف اينكه وجود دارد ، اساسى و داراى ارزش اصولى مىدانستند ، اين مكتب قاعدة قياس را پذيرفت اما به شرط آنكه موجب متروك شدن شكلهايى كه از نظر سنت مقبول بود نگردد .
3 - مكتب بغداد ، مكتبى است انتخابى ، كه در آن ويژگىهاى روش دو مكتب را به طور كامل در بردارد .
بر اساس گزارش ابن انبارى ، دو مكتب نحوى بصره و كوفه در 121 مسئله اختلاف كردهاند ، 22 مسئله مربوط به علم صرف و 99 مسئله مربوط به قواعد نحوى است ؛ بايد گفت كه از اختلافات بصريون و كوفيون ، دو نحو متعارض متولد نشد ، بلكه آن اختلاف در مورد منبعى موثق و از نظريهاى خاص كه در هر دو مكتب وجود دارد ، منبعث مىشود .
كليد واژه : مكاتب نحوى ، مكتب بصره ، مكتب كوفه ، مكتب بغداد .
هامش
( 1 ) . دانشجوى دكترى دانشگاه بوعلى سينا - همدان /somayeh . mohammadi 66 @ yahoo . com