و جميع مرافعات و طى دعاوى مسلمين را به وضع شايسته متوجّه مى شدند ، و در عقود و نكاحات و نماز اموات و ضيافات و جماعات و عيادات مؤمنين تشريف فرما مى شدند . . . و در تدريس نهايت شوق را داشته اند ، و شاگردان و تلامذه نامدار از او در صفحه روزگار به يادگار مى باشند ، و از آن جمله است : فاضل مقدّس ربّانى سيد نعمة الله جزايرى ، و فاضل نحرير ملا ابو الحسن نجفى عاملى ، و فاضل قليل النظير ميرزا علاء الدين محمد گلستانه شارح نهج البلاغة . . . و شرافت طواف حرمين شريفين را دريافته ، و به زيارت ائمه عراق عليهم السلام مكرّر مشرّف شده اند ، و امور معاش و حوائج دنيويه خود را نيز به خوبى و انضباط تمام متوجه بوده اند . و مع ذلك كلّه آن قدر تأليف و تصنيف از ايشان به درجه ظهور رسيده است كه از حوصله تقرير و تحرير افزون است . . . . و مع ذلك در فصاحت تعبير و شيرينى گفتار ، به ذروه عُليا و درجه قُصوى رسيده است ، و در ترجمه كلام عربى ، در جمله فضلا و علما ، كسى ثانى آن بزرگوار نشده است . نكات و دقايق لفظيه اى را كه در الفاظ عربيه بوده است ، همه را در ترجمه آن الفاظ ملاحظه فرموده است . و در ترويج دين آن قدر كوشيده است كه عبد العزيز دهلوى كه از علماء معاصرين و از اهل سنت و جماعت است در تحفه اثنى عشريه كه در اين اوقات در ابطال مذهب شيعه و احقاق مذهب خود تأليف كرده است نوشته است كه اگر دين شيعه را دين آخوند باقر مجلسى بگويند رواست ؛ زيرا كه اين مذهب را او رونق داده است . . .
مجملًا آخوند مرحوم در خدمت سلاطين صفويه عزّت تمام داشت و اغلب تصانيف خود را به نام نامى ايشان مزين فرموده است . . . نظر به خلوص نيت و صفاى باطنى كه داشت علاوه بر تكثير تحقيقات و تدقيقات در افادات ، مصنفات آن عالى درجات به حدّى مقبول طباع شده و به درجه اشتهار رسيده است كه از بلاد كفر و اسلام جايى نخواهد بود كه از آنها خالى باشد . . . اگر خواهم كه ذرّه اى از آفتاب مكرمت و فضيلت و جامعيت و حالات و كرامات و مجاهدات و ضبط اوقات و طور معاش و مكارم
محقق مجلسى ( شرح احوال و آثار فقيه عارف ) ( فارسى ) — صفحة 574
مساهمون: الشيخ رحيم القاسمي
ص٥٧٤