مىنويسد : « جمعيت زيادى بود . دسته بلند شده ، بازار بسته ، آژانها مواظب ، شش هزار تومان مخارج فاتحه را دولت برآورده ، دو روز ناهار و سه روز ختم كه فردا آخرش است » . « 1 »
همو در يادداشت روز بعد ( چهارشنبه هفتم شعبان ) نيز مىنويسد : در مسجد شاه « دسته و جمعيت فوق العادهء نظام سرتاسر مسجد را گرفته ، معروف بود كه شاه به ختم مىآيد . . . به قدرى جمعيت بود كه به سختى جا پيدا مىشد . . . بعد از ساعتى كامران ميرزا « 2 » ، نصرت السلطنه « 3 » ، وثوق الدوله « 4 » ، نصرت الدوله و صارم الدوله « 5 » آمدند و دستخط شاه را كه سر سلامتى به علما و عذر از آمدن را خواسته بود وثوق الدوله به شيخ مهدى واعظ « 6 » داد . . . شيخ مهدى بالاى منبر روضه و دستخط شاه را خواند . « 7 »
به نوشتهء حاج سيد عبد العزيز طباطبايى : دانشمندان و شاعران بزرگ عراق دربارهء سيد مادهء تاريخ سروده و در سوك سرودههاى بلند و كوتاه ، وى را ثنا و رثا گفتند ، همچون : جميل صدقى زهاوى « 8 » ( شاعر مشهور و كردتبار عراق ) ، ملا على تركى كوفى ، شيخ عبد الحسين حويزى ، جميل فضلى بغدادى ، شيخ قاسم الملا ، شيخ محمد طه حويزى « 9 » ، شيخ عبد الواحد مظفر « 10 » ، و شيخ كاظم نوح الخطيب ، علامه سيد حسن آل بحر العلوم ، و شيخ علىبازى . « 11 »
افزون بر شاعران عربزبان ، اديبان ديگر نقاط ، از جمله : ايران ، نيز در اين عرصه
هامش
( 1 ) . روزنامهء خاطرات سيد محمد كمرهاى ، 2 / 920 .
( 2 ) . فرزند ناصر الدين شاه ، و پدربزرگ مادرى احمد شاه .
( 3 ) . عموى احمد شاه .
( 4 ) . نخست وزير وقت .
( 5 ) . دو فرد اخير نيز دو ركن دولت وثوق الدوله مشهور به كابينهء قرارداد ( 1919 ) مىباشند .
( 6 ) . شيخ مهدى سلطان المتكلمين ، از خطبا و واعظان مشهور عصر مشروطه و جنبش مشروطيت .
( 7 ) . همان : 2 / 922 . براى ساير ختمها از سوى طبقات مختلف ملت در تهران ر . ك ، همان : ص 923 و 925 و 926 .
( 8 ) . يادداشتهاى حاج سيد عبد العزيز طباطبايى ، به نقل از : تذكرة الحكماء ، ص 126 ؛ الادب العصرى فى العراق العربى ، الادب الجديد .
( 9 ) . يادداشتهاى حاج سيد عبد العزيز ، به نقل از : الحياة الروحية ، 4 / 143 ؛ نقباء البشر ، 1 / 319 .
( 10 ) . همان : به نقل از : نداى حق ، ش 85 .
( 11 ) . براى مادهء تاريخها و نيز مراثى شاعران عرب در سوك سيد ر . ك ، السيد محمد كاظم اليزدى ، كامل سلمان جبورى ، صص 485 و 469 - 496 ؛ تذكرة الحكماء ، ص 126 ؛ الحياة الروحية ، 4 / 143 ؛ نقباء البشر ، 1 / 319 ؛ و الادب العصرى فى العراق العربى ؛ نداى حق ، ش 85 .