فرموده ، خاطر اين خدّام شريعت مطهره عاجلا به بشارت نتيجهء مأموله آسوده و قرين تشكر و اميدوارى خواهند فرمود . ان شاء اللّه تعالى .
الاحقر محمد كاظم الطباطبائى ، الاحقر محمد كاظم الخراسانى ، الاحقر عبد اللّه المازندرانى ، الاحقر شريعت اصفهانى . « 1 »
اقدام سيد عليه تجاوز روسها ، نزد ديپلماتهاى خارجى بازتابى گسترده داشت و سر گرارد لوتر ( نماينده سياسى انگليس ) در تلگرامى كه خطاب به سر ادواردگرى وزير خارجهء وقت انگليس ( مورخ 2 ژوئيهء 1909 ) ارسال داشت ، چنين آورد :
موضوع : ايران .
تلگرام زير را از نمايندهء سياسى و سركنسول دولت اعليحضرت پادشاهى [ انگليس ] در بغداد دريافت داشتم :
معتقدم تا تخليهء ايران از سپاهيان روس كه مورد تنفر علما بوده و مىگويند شومتر از تعلّل [ محمد على شاه ] در اعلام مشروطه است ، نمىتوانم انتظار چندان كمكى از علماى نجف و كربلا داشته باشم . بهطورى كه شنيدهام سيد كاظم يزدى كه تاكنون در سياست دخالتى نداشت و اينك همقطار روسىام به من اطلاع مىدهد كه نفوذ قابل ملاحظهاى در قفقاز دارد ، تلگرامى بهعنوان شاه مخابره كرده و اشغال خاك ايران را توسط سپاهيان بيگانه تقبيح كرده است . دربارهء اين تلگرام من چيزى به كنسول روس نگفتهام . « 2 »
در تلگراف ديگر نمايندهء انگليس در بغداد به لندن ( مورخ 4 اوت 1909 ) مىخوانيم :
موسيو ماسچكوف [ كارمندى از حكومت روس تزارى ] . . . به من اطلاع مىدهد كه ملا محمد كاظم خراسانى نفوذ عظيمى در باكو دارد . بهطورى كه او برايم توصيف مىكرد باكو يكى از گردنكشترين مراكزى است كه در آن تبليغات انقلابى صورت مىگيرد . او افزود كه متنفذترين شخصيت ( روحانى ) در خارج باكو در ميان مسلمانان قفقاز سيد كاظم يزدى است . بنابراين من فكر مىكنم كه توجه به اين نكته مهم است كه تاكنون سيد كاظم خود را از سياست كنار نگاهداشته بود ولى اكنون او مىخواهد نفوذ خود را به كار برد تا روسها را از ايران براند .
هامش
( 1 ) . اسنادى دربارهء هجوم انگليس و روس به ايران ، تركمان ، صص 180 - 181 .
( 2 ) . تاريخ استقرار مشروطيت در ايران ، ترجمهء حسن معاصر ، ص 1149 .