مراجعت به بلاد خود را نمودهاند .
ان شاء اللّه تعالى اخوان مؤمنين وفّقهم اللّه تعالى لمراضيه نعمت وجود محترم آن جناب [ را ] مغتنم دانسته ، به لوازم شئونات و احترامات ايشان كما ينبغى قيام نمايند و از افاضات آن جناب چنانچه شايسته است محظوظ و بهرهمند باشند و فتاواى اين جانب را از ايشان اخذ نمايند و از بابت وجوه لايقهء شرعيهء منطبقه به مقدارى كه وافى به مصارف و رفع حاجت ايشان باشد به نحو عزّت به ايشان برسانند و اسئل اللّه تبارك و تعالى ان يجعله علما لعباده الصالحين . انّه ولى التوفيق .
الاحقر محمد كاظم الطباطبائى .
سيد در نوشتهء فوق ، بر چند نكته تأكيد دارد كه بجا است مورد ملاحظه و دقت قرار گيرد : نخست آنكه ، خاطرنشان مىسازد كه روحانى فوق ، در دوران اقامت در نجف ، همپاى « تحصيل علوم دينيه » ، به تهذيب اخلاق و به قول سيد : « تكميل صفات نفسانيّه » نيز پرداخته است ، و اين نشان مىدهد كه سيد ، تحصيل دانش را بدون تهذيب نفس ، كافى و واجد ارزش مطلوب نمىشمرد . دوم آنكه ، به ثروتمندان توصيه مىكند كمكهاى ماليشان به روحانى ياد شده ، در حدّ كفايت بوده و « به مقدارى » باشد كه از ايشان « رفع حاجت » كند ، و اين يعنى آنكه ، نه آنان كمتر از حدّ كفايت به روحانى كمك كنند و نه روحانى ، بيشاز حدّ نياز خود از وجوه شرعى برگيرد .
سومين نكته در كلام سيد - كه به گمان ما نكتهاى بسيار مهم است - آن است كه ايشان تأكيد مىكند كمكهاى موردنظر ، « به نحو عزّت » ، در اختيار روحانى قرار گيرد .
معروف است كه يكى از تجار متدين ، خدمت مرحوم آيت اللّه بروجردى رسيد و چكى را ( بابت وجوه شرعى ) بىآنكه در پاكتى بگذارد ، به ايشان داد . آن فقيه وارسته ، از اينكه تاجر مزبور ، همين مقدار حرمت نگه نداشته ، برآشفت و چك را از تاجر ( كه لا بد مىپنداشت بابت تسويهء ديون شرعى خويش ، بر سر آيت اللّه منت دارد ! ) نگرفت و تا آن تاجر ، به عذرخواهى و پوزش نيفتاد ، چك را از وى نپذيرفت !
قرآن كريم مىفرمايد :
لا تُبْطِلُوا صَدَقاتِكُمْ بِالْمَنِّ وَ الْأَذى .
خدمات نيكوى خويش به ديگران را با منّت نهادن بر سر آنها و يا آزار دادن ايشان ، تباه مسازيد ! و اين نكتهاى اساسى است كه متأسفانه در بسيارى از اوقات ، از آن غفلت مىشود . به كسى كمك مىكنيم ، اما بر سرش ( آن هم چه بسا در برابر ديگران ) منّت مىگذاريم ، يا كمك به شخص نيازمند را - به جاى آنكه در « فرصت لازم » ، و به « شيوهء مناسب » ، انجام دهيم - با