و توجيه وارد در كلام محقق كركى را نمىتوان در كلام ايشان بيان نمود ، زيرا صاحب جواهر به بطلان عقد بالاجل الكلى تصريح نموده است .
د ) نقد كلام مرحوم محقق كركى
كلام مرحوم محقق كركى مبتنى بر قبول آن در باب اجاره است « 1 » . مشهور فقهاء در باب اجاره مىگويند : بايد مدت تعيين شود و اجاره بدون تعيين و به صورت كلى را داراى اشكال مىدانند ( در اجاره بايد مبدأ و منتهى معين باشد ) شايد مرحوم آقاى خويى اشكال نكنند « 2 » ولى ديگران اشكال مىكنند .
البته مىگوييم اگر اجل به نحوه كلى در باب اجاره داراى اشكال باشد در باب نكاح اشكال آن خيلى روشنتر است ، زيرا در اجل كلى ، تطبيق كلى در دست مديون است ، پس در باب نكاح ( بر اساس اجل كلى ) چنين مىشود كه در عقد گفته شود تو زن من باش به نحوه كلى و زمان و تطبيق آن هم به دست تو باشد ، يعنى هر وقت خواستى خودت را زوجه قرار بده ، لذا مىگوييم اگر اين نحوه ذكر اجل ( اجل كلى ) در ابواب ديگر عقلايى باشد در باب نكاح اصلا عقلايى نيست ، لذا حق در اين قسمت با مرحوم صاحب جواهر است كه اجل به نحوه كلى را داراى اشكال مىدانست .
بحثهاى ديگرى در مورد اجل وجود دارد كه در جلسات آينده به آنها خواهيم پرداخت . ان شاء الله
« * و السلام * »
هامش
( 1 ) - براى نظر محقق كركى در باب اجاره رجوع كنيد به جامع المقاصد ، ج 13 ، ص 102 تا 109 .
( 2 ) - مرحوم خويى اين بحث را در مستند العروة الوثقى ، كتاب الاجاره ، ص 32 تا 38 و ص 71 تا 77 مطرح نمودهاند .