على بن ابراهيم الهمدانى از پدرش از پدرش ديده مىشود « 1 » .
ابن قولويه در كامل الزيارات نيز از قاسم بن محمد بن على بن ابراهيم همدانى از پدرش از جدش رواياتى چند دارد « 2 » ، در ترجمه محمد بن على بن ابراهيم همدانى در رجال نجاشى : 344 / 928 نيز جعفر بن محمد [ كه مراد ابن قولويه است ] از قاسم بن محمد بن على ( بن ابراهيم بن محمد ) از پدرش نوادر وى را روايت مىكند .
5 - حسن بن عبد الله بن محمد بن عيسى
در فلاح السائل ، ص 128 ، روايت ابو محمد هارون بن موسى از جعفر بن محمد بن مسرور از حسن بن عبد الله بن محمد بن عيسى از پدرش ديده مىشود .
أبو محمد هارون بن موسى ( تلعكبرى ) از راويان جعفر بن محمد بن قولويه است « 3 » .
ابن قولويه در روايات بسيارى در كامل الزيارات از حسن بن عبد الله بن محمد بن عيسى نقل حديث مىكند كه در همه موارد وى از پدرش روايت كرده است .
تنها كسى كه جعفر بن محمد بن مسرور از وى رواياتى اندك نقل كرده « 4 » و در كتب موجود به روايت ابن قولويه از وى برخورد نكرديم محمد بن جعفر بن بطّة است كه عدم روايت ابن قولويه از وى قابل توجيه است . در اينجا مجال تفصيل اين بحث نيست ، تنها اشاره مىكنيم كه از ابن قولويه تنها كتاب كامل الزيارات بر جاى مانده كه موضوع آن با موضوع كتب ابن بطه چندان تناسب ندارد ، موضوع اكثر كتب ابن بطه شبيه موضوع ابواب خصال شيخ صدوق است « 5 » ، لذا اكثر روايات جعفر بن محمد بن مسرور ( و ديگران ) از ابن بطة در كتاب خصال شيخ صدوق مىباشد « 6 » .
در مورد قرينه نخست ، تأكيد بر اين نكته مفيد است كه برخى از مشايخ مشترك
هامش
( 1 ) - به نقل از آن در بحار ، ج 73 ، ص 217 كه با توجه به آن تحريفى در سند را اصلاح كرديم .
( 2 ) - كامل الزيارات ، 38 / 5 ، ب 39 / 4 ، ب 54 / 8 .
( 3 ) - رجال شيخ طوسى ، ترجمه ابن قولويه در باب من لم يرو عنهم عليهم السلام
( 4 ) - توحيد ، ص 107 ، خصال : 33 ، 156 ، 195 ، 338 .
( 5 ) - ر . ك : رجال نجاشى ، ص 373 / 1019 .
( 6 ) - خصال : 33 ( 69 - دو مورد - ) 156 ، 195 ، ( 223 ، 282 ، 285 ) ، 338 .