تذكر دوم : عبارت وسيله مورد اختلاف واقع شده كه آيا ابن حمزه استقلال دختر را قائل است يا آنكه استقلال ولىّ را قائل است . عبارت او داراى اندماج است . بعيد نيست كه فاضل آبى ( صاحب كشف الرموز ) از عبارت وسيله استقلال دختر را استظهار نموده و به صاحب الواسطه ابن حمزه استقلال دختر را نسبت داده است .
تذكر سوم : در بررسى اقوال ، ما عبارت انوار الفقاههء شيخ حسن كاشف الغطاء و مستند الشيعهء نراقى را به حساب نياورديم زيرا اين دو بزرگوار معاصر صاحب جواهرند و ادّعاى اجماع يا شهرت در كلام صاحب جواهر به استناد كلمات غير معاصرين است .
استدلال به آيات قرآن بر استقلال باكرهء رشيده
الف . تذكرى در استدلال به آيات بر استقلال دختر
به پنج فقره از آيات قرآن كريم بر استقلال بكر استدلال شده است . أصل استدلال به آيات به سيد مرتضى قدس سرّه بر مىگردد ايشان در سه كتاب انتصار ناصريات و موصليّات ثالثه « 1 » استدلال به آيات قرآن نموده است .
لكن تذكرى در اينجا لازم است زيرا ممكن است غفلت از آن منشأ اشتباه شود و آن اينكه هدف سيد مرتضى از استدلال به آيات با غرض ديگران از استدلال به آيات متفاوت است . سيد مرتضى در اين استدلال با عامه طرف سخن است زيرا مشهور عامه قائل به عدم استقلال دختر چه باكره باشد چه ثيّب مىباشند و ولايت پدر را حتى بر ثيّب نيز قائلند ، نادرى از عامه بين باكره و ثيّب فرق گذاشتهاند و سيد مرتضى با همهء طوائف عامه ( اعم از مشهور و غير مشهور آنها ) بحث مىكند و ادلّهاى كه استدلال مىكند بر يك نسق نيست بعضى از ادله مختص به ثيّب است و لذا سيد مرتضى رواياتى از طرق عامه نقل مىكند كه در ثيّب اختيار با خود دختر است و به همين جهت به برخى آيات استدلال مىكند كه در مورد ثيّب نازل شده است .
هامش
( 1 ) - پاسخ سومين سرى سؤالاتى است كه برخى از اهالى موصل از سيد مرتضى رحمه الله كردهاند و اين رساله در ضمن رسائل الشريف المرتضى ، ج 1 به چاپ رسيده است .