است ، سيد مرتضى نه در انتصار و نه در ناصريات و نه در هيچ يك از كتب و رسائل خود كه در دسترس است ، اين مسأله را عنوان نكرده تا فتوا به تحريم دهد .
علّامه حلّى در تحرير « 1 » و فرزند وى فخر المحققين در ايضاح « 2 » و نيز ابن فهد در مهذب بارع « 3 » شيخ مفيد را از قائلين به تحريم دانستهاند ، بلكه تحرير و ايضاح ، انفساخ عقد زن را هم نسبت دادهاند ولى اين نسبت اشتباه است در سرتاسر مقنعه كه ما مراجعه كرديم ، چنين فتوايى نيست ، علامه خود در مختلف كه عبائر فقها را نقل مىكند و نيز ساير فقها چنين فتوايى را از مفيد نقل نمىكنند ، منشأ اشتباه همچنانكه در جواهر اشاره شده اين است كه در تهذيب كه شرح مقنعه است عبارتى وجود دارد كه " من تزوج بصبية فدخل بها قبل ان تبلغ تسع سنين فرّق بينهما و لم تحل له ابداً . " صاحب جواهر مىفرمايد كه در برخى عبارات روى اين عبارت خط كشيده شده ، بنابراين گمان بردهاند كه عبارت مربوط به مقنعه است ، ولى در هيچ نسخه مستقل مقنعه اين عبارت ديده نشده است ، بنابراين اين جمله از شيخ مفيد نيست .
اين كلام صاحب جواهر ، كلام درستى است و با مراجعه به تهذيب به روشنى معلوم مىگردد كه اين عبارت از خود شيخ است نه از شيخ مفيد ، زيرا رسم شيخ طوسى در تهذيب اين است كه عبارت مقنعه را با كلمه " قال الشيخ . . . " نقل مىكند و سپس وجه آن را بيان مىكند ، در تمام كتاب النكاح عبارتهاى مربوط به مقنعه با كلمه " قال الشيخ " آغاز مىگردد « 4 » ، ولى در لابلاى مطالب ، شيخ طوسى عبارتهاى زيادى از خود آورده و دليل آن را ذكر مىكند « 5 » كه با كلمه قال الشيخ همراه نيست ،
هامش
( 1 ) تحرير 2 : 14 .
( 2 ) ايضاح 3 : 77 .
( 3 ) مهذب بارع 3 : 211 و هو ( أى عدم البينونة ) ظاهر المفيد .
( 4 ) تهذيب 7 : 240 ، 248 ، 296 ، 302 ، 305 ، 309 ، 310 ، 311 ، 312 . . . .
( 5 ) تهذيب 7 : 244 ، 245 ، 246 ، 251 ، 252 ، 253 ، 254 ، 255 ، 256 ، 257 ، 258 ، 260 ، 261 ، 262 ، 263 ، 264 ، 266 ، 267 ، 268 ، 269 ، 270 ، 271 ، 277 ، 279 ، 280 ، 281 ، 282 ، 283 ، 284 ، 285 ، 286 ، 287 ، و . . . ص 311 . ( مورد بحث )