« چهل حديث » برگرفته از المقاصد العلية علّامه امينى ( ره )
ترجمه بشرى طباطبايى يزدى نگاشتن رسائل چهل حديث يكى از سنتهاى عالمان و محدثان اسلامى بوده است ، چرا كه از پيامبر اكرم صلى اللّه عليه وآله و سلم روايتهاى متعدد است كه در باب حفظ چهل حديث آمده است « من حفظ على أمتي أربعين حديثاً . . . » ، و علّامه مجلسى عليه الرحمة - كه هم خود و هم پدرش نيز چهل حديثى نگاشته اند - باب جداگانهاى براى حفظ اربعين حديث در بحار الأنوار ترتيب داده است و در آن روايات بسيارى را كه از كتب و مجموعههاى حديثى متعدد گردآورده است نگاشته ، و در آخر فرموده كه اين مضمون در بين خاصه و عامه مشهور و مستفيض است ، بلكه متواتر است . از ميراث كهن شيعى الأربعون حديثاً من الأربعين عن الأربعين شيخ منتجب الدين رازى بسيار مورد عنايت بوده است و از قرون متأخر نيز اربعين شيخ بهائى .
مراد از حفظ در اين حديث مىتواند به ياد سپردن لفظ چهل حديث يا عمل به چهل حديث ، يا تدبر در مراد اين احاديث باشد . همچنين مىتواند كتابت چهل حديث باشد كه از اظهر مصاديق حفظ است . از اين رو علماى سلف بر نگاشتن رسائل چهل حديث همت گماشتهاند ، گاهى با شرح و بيان و گاه بى شرح ، گاه با عنوان خاص - مثل لسان الصادقين و الرسالة العليّة و الماء المعين و سلّم درجات الجنّة و لباب الأحاديث - و گاه با عنوان عام چهل حديث ، گاه با موضوع معين - مثل احاديث اخلاقى ، احاديث معرفتى و اصول دين يا طب يا احاديث فضائل و