و « صحيح بخارى » ، مشتمل بر « 2761 » حديث غيرمكرر است ، كه از ميان بيش از « 600000 » حديث انتخاب شده است . « 1 »
و در « صحيح مسلم » « 4000 » حديث غيرمكرر است كه از ميان « 300000 » حديث انتخاب شده است . « 2 »
و احمد بن حنبل در مسندش « 30000 » حديث آورده كه آنها را از ميان بيش از « 750000 » حديث انتخاب كرده ، در صورتى كه « 1000000 » حديث فراهم كرده بود . « 3 »
و احمد بن فرات متوفى در سال ( 258 ه . ق ) « 1500000 » حديث نوشته و از ميان آنها « 300000 » حديث را در تفسير و احكام و فوائد و غيره اخذ كرده است .
« خلاصه التهذيب » ( ص 9 ) . « 4 »
اين يك سوى از شئون حديث مىباشد ، و در اينجا نواحى ديگرى وجود دارد كه ناشى از الفاظ جرح غيركذب و وضع است ، كه زير هركدام از آنها افراد زيادى از رجال حديث قرار دارند كه هرفردى از آنها احاديث زيادى روايت كردهاند . آن الفاظ عبارتند از :
« روايت از او روا نيست » ، « تمام احاديثش ساختگى است » ، « چيزهايى كه اصل ندارد روايت مىكند » ، « از ثقات روايات موضوعه روايت مىكند » ، « احتجاج بدان روا نيست » ، « سندها را دگرگون مىكرده و بالا مىبرده است » ، « حديث موقوف را بالا مىبرده و وصل مىكرده است » ، « حديث مىدزديده و پائين و بالا مىكرده
هامش
( 1 ) . تاريخ بغداد ، ج 2 ، ص 8 [ رقم 424 ] ؛ إرشاد سارى ، ج 1 ، ص 28 [ ج 1 ، ص 50 چاپ جديد ] ؛ صفة الصفوة ، ج 4 ، ص 143 [ ج 4 ، ص 169 رقم 712 چاپ جديد ] . ( علامه رحمه اللّه ) .
( 2 ) . المتنظم ابن جوزى ، ج 5 ، ص 32 [ ج 12 ، ص 171 رقم 1667 چاپ جديد ] ؛ طبقات حفاظ ذهبى ، ج 2 ، ص 151 ، 157 ، [ ج 2 ، ص 589 رقم 613 چاپ جديد ] ؛ شرح صحيح مسلم نووى ، ج 1 ، ص 32 [ ج 1 ، ص 21 چاپ جديد ] . ( علامه رحمه اللّه ) .
( 3 ) . شرححال احمد كه از طبقات شعرانى [ ج 1 ، ص 54 - 56 رقم 94 چاپ جديد ] در آخر جزء اول از مسندش چاپ شده نقل گرديده است ، طبقات ذهبى ، ج 2 ، ص 17 [ ج 2 ، ص 413 ، رقم 438 چاپ جديد ] .
( علامه رحمه اللّه ) .
( 4 ) . خلاصه خزرجى ، ج 1 ، ص 27 ، رقم 104 .