در ميان غير آنان اشتهار به دروغ در روايت و حديثسازى است ، كمتر وجود دارد .
تاريخ بغداد ، ( ج 1 ، ص 44 ) .
و ابو بكر بن ابى سيرهء وضاع و كذاب گفته است : پيشم هفتاد هزار حديث در حلال و حرام است . « تهذيب التهذيب » ، ( ج 12 ، ص 27 ) . « 1 »
و فيروزآبادى صاحب « قاموس » در خاتمهء كتابش « سفر السعادة » « 2 » نودويك باب شمرده كه در آنها احاديث زيادى است ، و در كتب آنان از احاديث موجود است .
آنگاه مىگويد : و در آنها حديث صحيحى وجود ندارد و پيش بزرگان دانش صحت آن احاديث به ثبوت نرسيده است .
و عجلونى در پايان كتابش « كشف الخفاء » قسمتى از احاديث موضوعه و حديثسازان و كتب دروغين را يادآور شده ، و در ( صفحهء 419 - 424 ) صد باب را شمرده ، كه اكثر آنها در فقه است و بعد از هرباب گفته است : در آن حديث صحيحى نيست و يا نظير آن .
و ابن الحوت بيرونى در « أسنى المطالب » بيش از سى مبحث را از ابوابى شمرده ، كه در آنها حتى يك حديث صحيح وجود ندارد .
[ در عمل ] ائمه حديث كه در تأليفات صحاح و مسانيدشان ، از ميان آن همه احاديث زياد ، قسمتى از احاديث مورد اعتماد را انتخاب كرده و الباقى را ترك كردهاند ، نشانهء زيادى [ بر وجود ] احاديث ساختگى است ، و پرده از روى اين حقيقت برمىدارد .
ابو داود سجستانى ، در سننش ( 4800 ) حديث آورده ، كه آن را از ميان ( 500000 ) حديث انتخاب كرده است . « 3 »
هامش
( 1 ) . تهذيب التهذيب ، ج 12 ، ص 32 . ( چاپ جديد )
( 2 ) . سفر السعاده ، ج 2 ، ص 207 .
( 3 ) . طبقات الحافظ ذهبى ، ج 2 ، ص 154 [ ج 2 ، ص 593 رقم 615 چاپ جديد ] ؛ تاريخ بغداد ، ج 9 ، ص 57 [ رقم 4638 چاپ جديد ] ؛ المنتظم ابن جوزى ، ج 5 ، ص 97 [ ج 12 ، ص 268 ، رقم 1811 چاپ جديد ] . ( علامه رحمه اللّه ) .