[ 19 . ] محمد بن احمد مصرى :
داراى نسخهء ساختگى است .
[ 20 . ] محمد بن حسن سلمى :
تأليفاتش بيش از صد كتاب است .
[ 21 . ] محمد بن عبد الواحد زاهد :
داراى جزوهاى در فضائل معاويه است .
[ 22 . ] محمد بن يوسف رقّى :
در حدود شصت نسخه وضع كرده است .
[ 23 . ] موسى بن عبد الرحمن ثقفى :
كتابى در تفسير ساخته است .
و بر شخص خواننده است كه اين را مقياس قرار دهد و بدين وسيله ساختههاى جميع دروغگويان و حديثسازان ، چه آنها كه ياد كرديم و چه آنها را ياد نكرديم را اندازهگيرى نمايد ، در آن صورت است كه گفتههاى افراد زير را مبالغهآميز نخواهد دانست . يحيى بن معين گفته است : از دروغگويان به قدرى كتاب نوشتيم كه تنور را با آن برافروختيم و نان پخته از آن درآورديم . « 1 »
بخارى صاحب صحيح گفته است : دويست هزار حديث غيرصحيح را حفظ كردم . « 2 »
و اسحاق بن ابراهيم حنظلى گفته است : چهار هزار حديث دروغ حفظ كرده است . « 3 »
و يحيى بن معين گفته است : كدام صاحب حديث است كه از كذابى هزار حديث ننوشته باشد ؟
و خطيب بغدادى گفته است : براى اهل كوفه و خراسان از احاديث موضوعه و سندهاى ساختگى نسخههاى زيادى است و به حمد اللّه در ميان محدثين بغداد چنانكه
هامش
( 1 ) . تاريخ خطيب بغدادى ، ج 14 ، ص 184 [ رقم 7484 چاپ جديد ] . ( علامه رحمه اللّه ) .
( 2 ) . إرشاد سارى قسطلانى در شرح صحيح بخارى ، ج 1 ، ص 33 ، [ ج 1 ، ص 59 چاپ جديد ] . ( علامه رحمه اللّه ) .
( 3 ) . تاريخ خطيب بغدادى ، ج 6 ، ص 352 [ رقم 3381 ] . ( علامه رحمه اللّه ) .